- BIST10012.151-%0,94
- DOLAR49,22%0,00
- EURO55,21+%0,28
- GRAM ALTIN6.636,77-%0,52
- FAİZ%37,00-1,00
- BİTCOİN82.977-%0,83
- 12 Ekim 202619°
- BIST10012.151-%0,94
- DOLAR49,22%0,00
- EURO55,21+%0,28
- GRAM ALTIN6.636,77-%0,52
- FAİZ%37,00-1,00
- BİTCOİN82.977-%0,83
- 12 Ekim 202619°
2026 Nobel Tıp Ödülü, optogenetiğin öncüleri Deisseroth, Hegemann ve Nagel'e verildi
2026 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü, ışıkla kontrol edilen iyon kanalları ve optogenetik alanındaki keşifleri nedeniyle ABD'li Karl Deisseroth ile Alman bilim insanları Peter Hegemann ve Georg Nagel'e verildi.
İsveç'teki Karolinska Enstitüsü bünyesindeki Nobel Kurulu, 2026 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü "ışıkla kontrol edilen iyon kanalları ve optogenetik alanındaki keşifleri" nedeniyle ABD'li psikiyatrist ve nörobilimci Karl Deisseroth ile Alman bilim insanları Peter Hegemann ve Georg Nagel'e ortaklaşa verdi.
Kurulun açıklamasına göre ödül, sinir hücrelerinin canlı beyinde anıları, duyguları ve davranışları nasıl şekillendirdiğini göstermeyi mümkün kılan optogenetik yöntemi için verildi. Hegemann ve Nagel tek hücreli bir algde dikkat çekici bir protein olan kanalrodopsini keşfetti; Deisseroth ise bu proteini sinir hücreleri için ışıkla çalışan bir anahtara dönüştürdü. Kurul, ödül sahiplerinin sinirbilimde yeni bir çağın temelini attığını vurguladı.
Bir alg merakından beyin haritasına
Çalışmalar, Peter Hegemann'ın tek hücreli Chlamydomonas alginin ışık kaynağına doğru nasıl yüzebildiğini merak etmesiyle başladı. Hegemann ve Nagel 2000'li yılların başında hücre yüzeyinde bulunan kanalrodopsini keşfetti. Mavi ışıkla aydınlatıldığında protein bir kanal açıyor, yüklü iyonlar hücreye akarak bir elektrik uyarısı oluşturuyor. Araştırmacılar, protein hangi hücreye yerleştirilirse yerleştirilsin o hücrenin ışığa duyarlı hale geldiğini buldu.
Deisseroth, kanalrodopsin genini sıçanlardan alınan sinir hücrelerine aktardı ve hücreleri mavi ışıkla aydınlatarak sinir sinyali tetiklemeyi başardı. Bu buluşu 2005'te yayımlayan Deisseroth, iki yıl sonra ışıkla çalışan bu anahtarı canlı farelerin beyninde işler hale getirdi.
Kurul, optogenetik sayesinde araştırmacıların nörolojik ve psikiyatrik bozukluklarla ilişkili belirli anıları, duyguları ve davranışları yöneten sinir devrelerini ortaya çıkarabildiğini, klinik tıpta ise yöntemin görme engelli kişilerde görmeyi yeniden kazandırma girişimlerinde kullanıldığını belirtti. Nobel Fizyoloji veya Tıp Komitesi Başkanı Per Svenningsson, "Optogenetik, beyni bir zamanlar ancak hayal edebileceğimiz bir şekilde haritalama imkânı sunuyor" dedi.
Ödül sahipleri
1971 doğumlu Karl Deisseroth, Howard Hughes Tıp Enstitüsü ve Stanford Üniversitesi'nde biyomühendislik ile psikiyatri ve davranış bilimleri profesörü. 1954 doğumlu Peter Hegemann, Berlin Humboldt Üniversitesi'nde nörobilim profesörü; ödüle konu keşiflerini Martinsried'deki Max Planck Biyokimya Enstitüsü'nde yaptı. 1953 doğumlu Georg Nagel ise Würzburg Üniversitesi'nde moleküler bitki fizyolojisi profesörü; keşiflerini Frankfurt'taki Max Planck Biyofizik Enstitüsü'nde gerçekleştirdi.
12 milyon İsveç kronluk ödül, üç bilim insanı arasında eşit olarak bölünecek. 2026 Nobel ödülleri 5–12 Ekim tarihleri arasında açıklanıyor.
The Turkiye Times'ten Haberdar Olun
Özel haberler, gelişmeler ve duyurular hakkında bilgi almak için abone olun. Sizi bilgilendireceğiz.
Kaydolarak Gizlilik Politikamızı kabul etmiş olursunuz
