NASA'nın 49 yıl önce fırlattığı Voyager 1 uzay aracı, 18 Kasım Çarşamba günü Dünya'dan bir ışık günü uzaklığa ulaşan ilk insan yapımı nesne olacak. Sonda, Türkiye saatiyle 13.16'da yaklaşık 25,9 milyar kilometre (16,09 milyar mil) uzakta bulunacak. Bu andan itibaren araçtan çıkan bir radyo sinyalinin Dünya'ya varması tam bir gün sürecek.
Bir ışık günü ne demek?
Bir ışık günü, ışığın 24 saatte aldığı yola karşılık geliyor. Yerden gönderilen bir komut sondaya bir günde ulaşıyor, yanıtı da bir gün sonra geliyor. Yani mühendisler bir soruya cevap almak için iki gün bekliyor. NASA ekibine göre sınırın geçildiği anda araçta hiçbir şey değişmeyecek; eşik tamamen sembolik.
Voyager 1 saatte yaklaşık 61 bin kilometre hızla ilerliyor. Bu hızla bir ışık yılı uzaklığa varması için yaklaşık 18 bin yıl daha gerekiyor. Sonda, Küçük Ayı takımyıldızındaki Gliese 445 yıldızının yaklaşık 1,7 ışık yılı yakınından ise ancak 40 bin yıl kadar sonra geçecek.

Gezegenlerden yıldızlararası uzaya
5 Eylül 1977'de Florida'daki Cape Canaveral'dan fırlatılan Voyager 1, 1979'da Jüpiter'in, 1980'de Satürn'ün yakınından geçti. Jüpiter'in uydusu Io'daki volkan patlamaları, Dünya dışında görülen ilk etkin püskürmeler olarak onun gözlemleriyle kayda geçti. Sonda 1998'de Pioneer 10'u geride bırakarak insanlığın en uzak aracı oldu, 2012'de ise Güneş rüzgârının oluşturduğu kabarcığın, yani heliosferin dışına çıkarak yıldızlararası uzaya ulaştı.
Araç 1990'da, Neptün'ün ötesinden Dünya'nın bugüne kadarki en uzak fotoğrafını çekti. "Soluk Mavi Nokta" adıyla bilinen bu karede gezegenimiz uzayın karanlığında küçücük bir nokta olarak görünüyor. Fotoğrafı dünyaya tanıtan gökbilimci Carl Sagan, o noktayı "Burası evimiz. Burası biziz" sözleriyle anlatmıştı.
Bugün sondanın çalışan iki bilimsel aracı manyetik alanı ve plazma dalgalarını ölçüyor. Voyager görevinin proje bilimci yardımcısı, Princeton Üniversitesi'nden Jamie Rankin, ekibin Güneş'in etkisinin uzayda ne kadar uzağa kadar hissedildiğini anlamaya çalıştığını söylüyor.

Altın Plak ve azalan enerji
Her iki Voyager da altın kaplama, 30 santimetrelik bir plak taşıyor. Plakta 55 dilde selamlar, fotoğraflar ve bilimsel çizimler bulunuyor. Proje yöneticisi Suzanne Dodd, plağı 1977'deki Dünya'dan bir zaman kapsülü olarak tanımlıyor.
Plütonyumla çalışan güç sistemleri her yıl yaklaşık 4 watt kaybediyor. Mühendisler eylülde enerji tasarrufu için üç sistemi daha düşük güçlü alternatiflerle değiştirdi; ekim ayında ise sondayla iletişim iki gün boyunca kesildi, ardından yeniden kuruldu. İkiz sonda Voyager 2'nin aynı eşiğe 2035'te ulaşması bekleniyor. NASA, kilometre taşını kutlamak için herkesi 17 Kasım akşamı gün batımından sonra telefon ya da el feneriyle gökyüzüne Voyager'ın çağrı işareti V-G-R'yi Mors alfabesiyle yazmaya davet etti.
Görseller: NASA/JPL-Caltech