Adidas’ın tek ayakkabı hizmeti için hazırladığı tanıtım kampanyasında, Gazze’deki savaş sırasında sol bacağını kaybeden İsrailli asker Şaliv Biton’a yer vermesi sosyal medyada tepki çekti. Eleştirilerde, Gazze’de uzuvlarını kaybeden Filistinli çocukların görmezden gelindiği savunularak şirketin boykot edilmesi çağrısı yapıldı.
Eski Nahal Tugayı keskin nişancısı olan Biton, 2021’de Gazze’ye yönelik savaşa katıldı. Filistinlilerin "Kudüs’ün Kılıcı", İsrail’in ise "Surların Muhafızı" adını verdiği çatışmalarda, Gazze sınırında bir askeri araca tanksavar füzesi isabet etmesi sonucu ağır yaralandı ve yanındaki Omer Tavif hayatını kaybetti.
Biton, üç yıl süren rehabilitasyon sürecinde 40’tan fazla ameliyat geçirdi. Tedavinin sonunda sol bacağı kesilen Biton, protez kullanarak yeniden spor yapmaya ve koşmaya başladı.

Tek ayakkabı hizmeti tartışma yarattı
Adidas, tek ayakkabıya ihtiyaç duyan kişilerin çift fiyatının yarısına yalnızca bir ayakkabı satın alabilmesini sağlayan hizmet için Biton’un da aralarında bulunduğu 11 kişiyi kampanyaya dahil etti. Biton, şirketle iş birliğini 26 Ağustos’ta Instagram hesabından duyurarak hizmetin başlamasını "gerçekleşen bir hayal" olarak nitelendirdi.
Kampanya görsellerinin yeniden paylaşılmasıyla birlikte, Biton’un bacağını Gazze’deki savaş sırasında kaybettiği hatırlatıldı. Paylaşımlarda, Adidas’ın hizmeti tanıtmak için İsrailli bir askeri seçerken uzuvlarını kaybeden Filistinli çocukların yaşadığı acıyı dikkate almadığı ileri sürüldü.
Paylaşımlardan birinde Biton’un protez bacağıyla koştuğu görüntü, koltuk değneği kullanan Filistinli bir kız çocuğunun fotoğrafıyla yan yana kullanıldı. Başka paylaşımlarda ise Adidas ürünleriyle ilişkilendirilen Adolf Hitler görseli kullanılarak şirketin Almanya’daki geçmişine gönderme yapıldı.
Eleştirilerin yer aldığı bazı gönderiler milyonlarca kez izlendi. "Boykot Adidas" etiketiyle binlerce paylaşım yapılırken, bazı kullanıcılar tek ayakkabı hizmetinin Gazze’de uzuvlarını kaybeden İsrailli askerler için başlatıldığını öne sürdü ve şirketin ürünlerinin boykot edilmesini istedi.
Kamuya mal olmuş isimlerden tepki
Pakistanlı yazar ve şair Fatima Butto, yaklaşık 2,4 milyon takipçisinin bulunduğu X hesabından boykot çağrısına "Kolay" ifadesiyle destek verdi. Filistinli aktivist Abeer el-Hatib ise elindeki tüm Adidas ürünlerini yakacağını açıkladı.
Yaklaşık 3,7 milyon TikTok takipçisi bulunan ABD’li içerik üreticisi Guy Christensen de şirketin Biton’u seçmesini "iğrenç" olarak nitelendirerek Adidas’ın boykot edilmesini istedi.
Adidas hizmetin küresel olduğunu savundu
Adidas, tepkilerin ardından yaptığı açıklamada tek ayakkabı hizmetinin dünya genelinde, yalnızca bir ayakkabı satın almak isteyen sporcular ve tüketiciler için geliştirildiğini belirtti. Şirket, hizmetin İsrailli askerlere özel olmadığını vurguladı.
Hizmetin Avrupa’da ocak ayında başlatıldığı, daha sonra Asya ve Orta Doğu’daki bazı pazarlara, İsrail’in de aralarında bulunduğu ülkelere genişletildiği açıklandı. Adidas, son günlerdeki yorumların hizmetin amacını yanlış yansıttığını belirterek girişimin dünya genelinde ürünlere erişimi artırmayı hedeflediğini bildirdi.
Şirketin Bella Hadid kararı da yeniden gündemde
Eleştiriler sırasında Adidas’ın 2024’te, Filistin kökenli ABD’li model Bella Hadid’i "SL 72" reklam kampanyasından çıkarması da yeniden tartışmaya açıldı. Aktivistler, İsrailli bir askerin yeni kampanyada kullanılmasını ve Hadid’in önceki kampanyadan çıkarılmasını şirketin çifte standart uyguladığı iddiasına dayanak gösterdi.
Filistin kaynaklı verilere göre İsrail’in 8 Ekim 2023’ten bu yana Gazze’ye yönelik saldırılarında 73 bin 470 Filistinli hayatını kaybetti, 174 bin 540 kişi yaralandı. Çok sayıda kişinin enkaz altında ve yollarda kaldığı belirtilirken, bu rakamlar bağımsız biçimde doğrulanmış nihai bilanço olarak sunulmuyor.
Gazze’deki çatışmaların arka planında, 1948’de yüz binlerce Filistinlinin yerinden edilmesinin ardından İsrail’in kurulması ve 1967’de Filistin topraklarının geri kalanının işgal edilmesiyle derinleşen siyasi anlaşmazlık bulunuyor. Filistin devleti kurulmasına ilişkin anlaşmazlık sürüyor.