TDT Genel Sekreteri Ömüraliyev, Türk Devletleri Teşkilatının 2026 dönemini uygulama, dönüşüm ve kurumsal derinleşme yılı olarak niteledi. Ömüraliyev, teşkilatın siyasi diyalogdan ekonomi ve ticarete, güvenlikten uzay teknolojilerine kadar uzanan 64 işbirliği mekanizmasına sahip olduğunu belirtti.
3 Ekim’in Türk dünyası açısından yalnızca bir kuruluş yıl dönümü olmadığını ifade eden Ömüraliyev, bu tarihin ortak tarih, dil, kültür ve kardeşlik bağlarının ortak gelecek iradesine dönüştüğü tarihi bir dönüm noktası olduğunu söyledi.
Ömüraliyev, Türk devletleri liderlerinin ilk kez 1992’de bir araya geldiğini, bu buluşmayla başlayan zirveler sürecinin yaklaşık 20 yıl boyunca siyasi diyaloğun, karşılıklı güvenin ve ortak hareket etme iradesinin gelişmesine katkı sağladığını aktardı.
Kurumsallaşma süreci
2009’da imzalanan Nahçıvan Anlaşması’nın, yıllar içinde oluşan siyasi iradenin kurumsal kapasiteye dönüşmesinde önemli bir aşama olduğunu belirten Ömüraliyev, anlaşmayla Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyinin kurulduğunu hatırlattı.
Ömüraliyev, 2021 İstanbul Zirvesi’nde Türk Konseyinin Türk Devletleri Teşkilatı adını alması ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu’nun kabul edilmesiyle kurumsallaşma sürecinin yeni bir aşamaya ulaştığını kaydetti.
TDT’nin başlangıçtaki istişare ve diyalog çerçevesinin ötesine geçerek daha kapsamlı ve uygulama odaklı bir teşkilata dönüştüğünü belirten Ömüraliyev, 2023’ten bu yana 32 yeni işbirliği mekanizması kurulduğunu söyledi. Bu sayının, 2022 sonuna kadar oluşturulan mekanizmaların toplamına eşit olduğunu ifade eden Ömüraliyev, siyasi eş güdümün ve birlikte hareket etme iradesinin de belirgin biçimde güçlendiğini vurguladı.
Ortak alanlarda işbirliği
Ömüraliyev, siyasi istişarelerin daha kapsamlı hale geldiğini ve kurumlar arasındaki ağların güçlendiğini belirtti. Türk dünyasının uluslararası alanda daha görünür ve güçlü bir ortak ses ortaya koymaya başladığını söyleyen Ömüraliyev, Birleşmiş Milletler sistemi ve diğer uluslararası kuruluşlarla gelişen ilişkileri, TDT+ formatını ve Türk Haftası gibi kamu diplomasisi girişimlerini bu dönüşümün parçaları arasında gösterdi.
Ortak Türk Alfabesi konusunda kaydedilen ilerlemenin, ortak dil ve kültür mirasının gelecek nesillere aktarılması açısından özel anlam taşıdığını ifade eden Ömüraliyev, kültürel ve toplumsal yakınlaşmanın da teşkilat için önemli olduğunu dile getirdi.
2026’daki faaliyetlere ilişkin değerlendirmesinde Azerbaycan’ın başarılı dönem başkanlığının teşkilatın gündemine ivme kazandırdığını belirten Ömüraliyev, bu dönemin yoğun siyasi ve sektörel gündem, yeni girişimler ve mevcut işbirliği mekanizmalarının daha etkin işletilmesiyle öne çıktığını söyledi.
Ekonomik alanda önemli bir aşamaya gelindiğini ve bağlantısallığın stratejik öncelikler arasındaki yerini koruduğunu aktaran Ömüraliyev, TDT’nin sağlık dahil olmak üzere geleceğin alanlarında daha güçlü işbirliğine yöneldiğini belirtti. Ömüraliyev, teşkilatın kararları uygulamaya, anlaşmaları projelere ve ortak vizyonu somut sonuçlara dönüştüren bir yapıya doğru ilerlediğini kaydetti.
Gelecek hedefi daha derin bütünleşme
TDT’nin gelecek hedeflerinde Türk Dünyası 2040 Vizyonu’nun temel referans noktası olacağını belirten Ömüraliyev, bir sonraki aşamanın anahtar kavramlarından birinin daha derin bütünleşme olduğunu söyledi.
Ömüraliyev, bu hedefin devletlerin egemenliklerine ve ulusal önceliklerine saygı temelinde ekonomik, ulaştırma, enerji, dijital ve beşeri bağlantıların güçlendirilmesini kapsadığını ifade etti. İşbirliğinden daha derin bütünleşmeye, anlaşmalardan uygulamaya ve tek tek projelerden daha fazla birbirine bağlanan ekonomik, dijital ve beşeri bir alana ilerlemeyi amaçladıklarını belirtti.
2022’de başladığı genel sekreterlik görevinin sonuna yaklaştığını açıklayan Ömüraliyev, dört yıl boyunca Türk dünyasına bu görevde hizmet etmenin kendisi için büyük bir onur ve sorumluluk olduğunu söyledi. Ömüraliyev, Türk devletleri arasındaki bağların, ortak hareket etme iradesinin ve ortak hedefler doğrultusunda sonuç üretme kapasitesinin güçlenmesinin TDT’nin geleceği açısından önem taşıdığını vurguladı.
