Saraybosna’nın simge yapılarından Vijecnica Kütüphanesi, binlerce yıllık bölgesel birikimi ve Bosna Savaşı’nın izlerini aynı çatı altında taşıyor. Yapı, yangının 34. Yılında sergi, davet ve çeşitli organizasyonlara ev sahipliği yapmayı sürdürüyor.
Belediye binasından ulusal kütüphaneye
Osmanlı Devleti’nin bölgeden çekilmesinin ardından Avusturya-Macaristan İmparatorluğu döneminde inşa edilen Vijecnica, Endülüs mimari üslubuyla tasarlandı. Mimar Aleksandar Witek’in projeyi hazırlarken Mısır’ın başkenti Kahire’deki cami ve medreselerden esinlendiği belirtilen binanın yapımına 1892’de başlandı.
Çalışmaların tamamlanmasının ardından yapı, 20 Nisan 1896’da belediye binası olarak hizmete açıldı. Vijecnica, 1945’te ulusal kütüphaneye dönüştürüldü ve bu tarihten sonra Saraybosna’nın hafızası olarak anılmaya başladı.
Savaş sırasında milyonlarca eser kül oldu
1992-1995 yıllarındaki Bosna Savaşı sırasında Saraybosna’yı kuşatan Sırp güçleri, kütüphane binasını da hedef aldı. Vijecnica, 25 Ağustos 1992’de topçu atışlarıyla vuruldu ve içeride bulunan kitaplar, tarihi belgeler ile arşiv kayıtları alevlere teslim oldu.
Binadaki yangın üç gün boyunca söndürülemedi. Yangında 155 bin el yazması eserin yanı sıra ülkenin ulusal arşivlerini içeren yaklaşık 2 milyon eser kül oldu.
Yıkımdan önce kütüphanede Boşnak, Sırp, Hırvat ve Yahudi topluluklarına ait el yazmaları ve nadir eserler de bulunuyordu. Ülkenin belleği niteliğindeki binada yaklaşık 6 milyon kitap ve arşiv belgesi yer alıyordu.
18 yıllık restorasyonun ardından yeniden açıldı
Vijecnica’nın onarımına savaşın sona ermesinden bir yıl sonra, 1996’da başlandı. Restorasyon çalışmaları 18 yıl sürdü ve bina 9 Mayıs 2014’te yeniden ziyaretçilerine kapılarını açtı.
Restorasyonun ardından müzeye dönüştürülen Vijecnica, Saraybosna ile Bosna Hersek’in tarihini anlatan sergi ve etkinliklere ev sahipliği yapıyor. Savaş döneminde yaşananların canlı tanıklarından biri olan yapı, bugün yerli ve yabancı turistlerin kentte en çok ziyaret ettiği duraklar arasında yer alıyor.
Konumu nedeniyle fotoğraf tutkunlarının da ilgisini çeken Vijecnica Kütüphanesi, her yıl on binlerce ziyaretçiyi ağırlıyor.