ABD'deki Dartmouth College'da fizik ve astronomi bölümünde öğretim üyesi olan Türk astrofizikçi Dr. Burçin Mutlu-Pakdil, uluslararası bilim dünyasında önemli bir başarıya imza attı. Mutlu-Pakdil, eski Google CEO'su Eric Schmidt ve eşi Wendy Schmidt'in kurduğu Schmidt Sciences'ın bu yıl ilk kez verdiği FirstLight Ödülleri'ni kazanan beş genç bilim insanından biri seçildi.
Schmidt Sciences'ın 3 Kasım'da İtalya'nın Floransa kentinden duyurduğu ödüller, dünyanın dört bir yanından gelen 100'ü aşkın başvuru arasından, bağımsız uzman kurullarının üç aşamalı değerlendirmesiyle belirlendi. Her ödüllüye kendi araştırma ekibini kurup yönetmesi için beş yıla kadar yılda 500 bin dolar, yani toplamda 2,5 milyon dolara kadar destek verilecek.
"Bugüne kadar göremediğimiz galaksileri keşfedeceğiz"
Mutlu-Pakdil, sevindirici haberi sosyal medya hesaplarından takipçileriyle paylaştı. X hesabından Schmidt Sciences'ın ödüllüleri tanıttığı paylaşımı alıntılayan genç bilim insanı, "Bu inanılmaz gözlemevi sistemini astronominin temel sorularını yanıtlamak için kullanacağım için çok heyecanlıyım" diye yazdı.

Instagram'daki Türkçe paylaşımında ise "Harika bir haberi paylaşmak istiyorum! Schmidt Sciences tarafından bu yıl ilk kez verilen FirstLight Ödülü'nü kazanan beş bilim insanından biri seçildim!" ifadelerini kullanan Mutlu-Pakdil, şöyle devam etti: "Toplam 2,5 milyon dolarlık bu ödül, önümüzdeki beş yıl boyunca evrendeki en küçük ve en sönük galaksileri keşfetmeyi hedefleyen araştırmalarımıza destek sağlayacak. Yeni nesil teleskopları, radyo ve optik gözlemleri ve yapay zekâyı bir araya getirerek bugüne kadar göremediğimiz galaksileri keşfetmeyi, galaksilerin nasıl oluştuğunu ve karanlık maddenin doğasını daha iyi anlamayı hedefliyoruz."
Karanlık maddenin izini sürecek
Mutlu-Pakdil'in ödül alan projesi, "Schmidt Uçtan Uca Cüce Galaksi Keşif (SEEDD) Hattı ile Yakın Alan Kozmolojisinde Paradigma Değişimi" adını taşıyor. Proje, evrendeki en küçük, en sönük ve en kalabalık galaksi türü olan cüce galaksileri arayarak karanlık madde ve galaksilerin oluşumuna dair bilinenleri sınayacak. Mutlu-Pakdil, projeyi ABD'deki Arizona Üniversitesi'nden David Sand ve Kanada'daki Queen's Üniversitesi'nden Kristine Spekkens ile birlikte yürütecek.
Araştırmalarda, optik, kızılötesi ve radyo dalga boylarında çalışan Argus, Lazuli, LFAST ve DSA'dan oluşan dört gözlemevli yeni Eric ve Wendy Schmidt Gözlemevi Sistemi kullanılacak. Ödül şartları gereği ekipler; araştırmalarını, geliştirdikleri yazılımları ve elde ettikleri verileri herkesin erişimine açacak. Ekiplere katılacak öğrenciler ve doktora sonrası araştırmacılar da "FirstLight Bursiyeri" unvanı alacak.
Schmidt Sciences Astrofizik ve Uzay Merkezi Direktörü Arpita Roy, "Dört yeni gözlemevi kurmak olağanüstü bir bilimsel girişim, ancak asıl değeri araştırmacıların bu sistemle yapacağı keşiflerde yatıyor. FirstLight ile bu yeni imkânları önemli bilimsel sonuçlara dönüştürecek insanlara erkenden yatırım yapıyoruz" dedi.
"Burçin Galaksisi"nden bugüne
Mutlu-Pakdil, daha doktora öğrencisiyken PGC 1000714 kodlu, çift halkalı nadir bir eliptik galaksiyi tanımlayan çalışmasıyla dünya çapında ilgi görmüştü. "Burçin Galaksisi" olarak anılan bu gök cismi, türünün ilk örneği olarak tanımlanmış ve halkalı galaksilerin oluşumuna dair mevcut açıklamaları sorgulatmıştı. 2009'da Bilkent Üniversitesi Fizik Bölümü'nden mezun olan Mutlu-Pakdil, 2017'de ABD'deki Minnesota Üniversitesi'nde doktorasını tamamladı; 2018'de TED Fellow, 2020'de ise TED Senior Fellow seçildi.

Sosyal medyada gözlem gecelerinden kareleri de sıkça paylaşan Mutlu-Pakdil, Şili'deki Las Campanas Gözlemevi'nde Magellan teleskobuyla yaptığı bir gözlem sırasında, "Uzun bir gece olacak. Ne yazık ki dün gece bulutlar yüzünden çok iyi veri toplayamadık. Bu gece telafisini yaparız inşallah" notunu düşmüştü. Genç bilim insanı, FirstLight ödülüyle birlikte yepyeni bir gözlemevi ağının nasıl kullanılacağını şekillendirecek sayılı araştırmacılardan biri oldu.
Fotoğraflar: sosyal medya; X/@bmutlupakdil; Instagram/@burcinmutlupakdil