Avrupa Birliği Uyuşturucu Ajansı, yıllık raporunda uyuşturucu piyasalarının giderek daha karmaşık, öngörülemez ve tehlikeli hale geldiği uyarısını yaptı. Kurum, özellikle yeni sentetik opioidlerin ve giderek çeşitlenen uyuşturucu türlerinin sağlık açısından ağır riskler yarattığını vurguladı.
Ajansın değerlendirmesi, AB’nin 27 üye ülkesinin yanı sıra Türkiye ve Norveç verilerine dayanıyor. Raporda, uyuşturucu piyasasının yalnızca büyümediği, aynı zamanda yapısının da daha parçalı ve takip edilmesi zor bir hale geldiği belirtildi.
Sentetik opioidlerde ölüm riski büyüyor
EUDA İcra Direktörü Lorraine Nolan, yeni sentetik opioidlerin son derece güçlü olduğunu söyledi. Nolan, bu maddelerde çok küçük miktarların bile binlerce ölümcül doza karşılık gelebileceğini ifade etti.
Nolan, kullanım ile aşırı doz arasındaki sınırın bu nedenle çok daraldığını, bazı maddelerin ise kullanıcılar fark etmeden piyasaya sürülebildiğini belirtti. Bu durumun, özellikle yüksek riskli tüketimlerde ciddi sonuçlara yol açabileceği uyarısında bulundu.
Ajansın tahminlerine göre 2024 yılında AB’de 7 bin 600’den fazla kişi aşırı doz nedeniyle yaşamını yitirdi. Raporda, opioidlerin çoğu zaman başka maddelerle birlikte kullanıldığında uyuşturucu kaynaklı ölümlerin başlıca nedeni olmaya devam ettiği kaydedildi.
Yeni maddeler hızla çoğalıyor
Rapor, yeni psikoaktif maddelerin de daha sık görüldüğüne dikkat çekti. Avrupa’da 2025 yılı içinde ilk kez 50 yeni maddenin bildirildiği, ajansın ise toplamda yaklaşık 1050 maddeyi izlediği aktarıldı.
Bu tablo, piyasaya giren maddelerin hızla çeşitlendiğini ve yetkililerin yeni bileşenleri takip etmekte zorlandığını gösteriyor. Ajans, özellikle sentetik içerikli ürünlerin sağlık risklerini artırdığına işaret ediyor.
Esrar hâlâ en yaygın yasa dışı madde
Rapora göre esrar, Avrupa’da en yaygın kullanılan yasa dışı uyuşturucu olmaya devam ediyor. Son bir yıl içinde 24,9 milyon yetişkinin esrar kullandığını bildirdiği belirtildi.
Ajans, pazarın uzun süredir yerleşik olmasına rağmen değişmeye devam ettiğini, yüksek etkili ürünlerin ve Kuzey Amerika kaynaklı ithalatın arttığını bildirdi. Yasa dışı piyasaya sızan yeni ürünlerin daha güçlü etki oluşturabildiği kaydedildi.
Nolan, bazı reçine türlerinde THC oranının yüzde 33’e kadar çıkabildiğini söyledi. THC oranı yükseldikçe uzun süreli kullanımda psikoz riskinin de artabileceğini ifade etti.
Yüksek etkili ürünlerin, ekstraktların ve yenebilir türlerin daha yaygın hale gelmesi de sağlık risklerini büyütüyor. Ajans, bazı vakaların acil servis başvurularıyla bağlantılı olduğuna ve sentetik kannabinoidlerle tağşiş edilmiş esrar konusunda da uyarı yapıldığına dikkat çekti.
Kokain yakalamaları düştü, risk azalmadı
Avrupa ajansı, kokain yakalamalarında düşüş olduğunu da bildirdi. 2024’te 330 ton kokainin ele geçirildiği, bunun bir önceki yıl kaydedilen 419 tonun altında kaldığı aktarıldı.
Ancak yakalama sayısındaki artış, kaçakçıların tespitten kaçınmak için daha küçük ve daha parçalı sevkiyatlara yönelmiş olabileceği ihtimalini gündeme getirdi. Bu nedenle yakalamalardaki azalma, pazarın zayıfladığı anlamına gelmiyor.
Rapora göre kokain, Avrupa’da uyuşturucu tedavisine başvuran kişilerin yaklaşık üçte birini oluşturmaya devam ediyor. Madde, sağlık üzerindeki olumsuz etkiler bakımından da giderek daha büyük bir pay alıyor.
Ajans ülkeleri hazırlık ve izleme kapasitesini artırmaya çağırdı
EUDA, artan sağlık ve güvenlik riskleri karşısında üye devletleri izleme ve hazırlık sistemlerine yatırım yapmaya çağırdı. Ajans, sadece arzı değil talebi de hedef alan, halk sağlığı ve insan hakları temelli dengeli bir yaklaşım izlenmesi gerektiğini savundu.
Raporun genel mesajı, Avrupa’daki uyuşturucu piyasasının artık tek bir maddeden ibaret olmadığı; sentetik içerikler, daha güçlü ürünler ve hızla değişen dağıtım ağları nedeniyle daha tehlikeli bir döneme girildiği yönünde oldu.