İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, geçen pazar günü İsviçre'deki müzakere masasında ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile karşı karşıya geldi. Wall Street Journal'a konuşan kaynaklara göre gerilimin fitilini ABD Başkanı Donald Trump'ın Truth Social platformundan yaptığı tehdit paylaşımı ateşledi.
Trump, İran'ın Lübnan'da Hizbullah'ın kapasitesini dizginleyememesi halinde saldırıları yeniden başlatacağını söylemişti. Telefonu yanında olmayan Kalibaf'a yardımcıları Trump'ın tehdidini iletti.
Kalibaf'tan Vance'e doğrudan tepki
Kaynaklar, Kalibaf'ın Vance'e sakin bir şekilde Trump'ın tehditlerinin Washington ile Tahran arasında birkaç gün önce elektronik ortamda imzalanan mutabakat zaptının açılış paragrafını ihlal ettiğini söylediğini aktardı. Bu paragraf taraflardan birinin diğerine saldırmamasını öngörüyor.
Kalibaf, İran devlet televizyonuna verdiği demeçte Vance'e "Başkanınız bugün tehditler savurdu. Şunu anlayın, biz asla tehdit altında veya baskıyla müzakere etmeyiz" dediğini aktardı. İranlı yetkili ayrıca ABD tarafının arabulucular aracılığıyla yeni bir toplantı talep ettiğini ancak reddettiklerini söyledi.
İran heyeti doğrudan görüşmelerden çekildi
Wall Street Journal'a konuşan kaynaklara göre Trump'ın mesajı üzerine müzakereler çökmenin eşiğine geldi. İran müzakere heyeti, Vance'in başkanın hareketini Tahran'ın anlaşmayı ihlal etmesi halinde olabileceklerin açıklaması olarak gerekçelendirmesinin ardından doğrudan görüşmelerden çekildi.
Bir ABD'li yetkili ise Vance'in, İranlılara önerileri değerlendirmeleri için zaman tanımak amacıyla ara verilmesini istediğini ve Trump'ın paylaşımının bununla ilgisi olmadığını savundu. Vance, paylaşımın İran'ın "sözlü atışmasına" yanıt olduğunu ve "kayıtları düzeltmek" amacı taşıdığını öne sürdü.
Müzakereler dolaylı yoldan devam ediyor
İran'ın hafta sonu görüşmeleri sonlandırdığını duyurmasının ardından Kalibaf ve heyeti lüks müzakere binasından ayrılarak kaldıkları küçük otele geçti. Kaynaklar, Pakistanlı ve Katarlı arabulucular aracılığıyla dolaylı müzakerelerin sürdüğünü belirtti.
Wall Street Journal, arabulucuların Trump'ın sosyal medya paylaşımlarının diplomatik süreci defalarca baltaladığı uyarısında bulunduğunu ve İran'ı onun kamuya açık söylemlerini görmezden gelip özel müzakerelere odaklanmaya ikna etmeye çalıştığını yazdı.
İranlı müzakereciler 'The Art of the Deal' okuyor
Trump'ın alışılmadık müzakere tarzı İranlı müzakerecileri harekete geçirdi. Wall Street Journal'a göre ekip, başkanın 1987'de gazeteci Tony Schwartz ile birlikte yayımladığı ve emlak kralı olarak müzakere taktiklerini anlattığı "The Art of the Deal" kitabını okumaya başladı.
Kitapta Trump, rakipleri endişelendirip taviz koparmak için sert ve beklenmedik talepler kullanmayı öneriyor. Arabulucular, İranlı müzakerecilerin Trump'ın zihin yapısını anlamak için bir psikolog ekibinden yararlandığını aktarırken, konuya yakın bir kaynak Tahran'ın psikolojik spekülasyonlardan uzak durup gerçeklere odaklandığını söyledi.
Siyasi analistler ve arabulucular, Trump'ın gürültü ve tehditlerinin şimdilik İran'dan ek taviz koparamadığını belirtiyor. Kaynaklara göre İran, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na atıf yapılması yönündeki ABD çabalarını boşa çıkarırken, Washington ajansın rolünün ayrı bir hat olarak kalması gerektiğinde ısrarcı. Önümüzdeki günler Trump'ın müzakere tarzının Hürmüz Boğazı, Tahran'ın nükleer programı ve balistik füzeler gibi kritik başlıklarda başarılı olup olmayacağını gösterecek.