İran ve Umman, Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin yeniden başlaması için kritik bir anlaşmaya yaklaşıyor. New York Times'ın haberine göre, taraflar Basra Körfezi'ne giriş ve çıkışlarda gemilerin izleyeceği güzergahlar konusunda mutabakata varmak üzere.
Anlaşma taslağına göre, körfeze girecek gemiler İran kıyıları boyunca kontrol edilen bir rotayı kullanacak; körfezden çıkacak gemiler ise Umman kıyılarına yakın bir güzergahtan geçecek. Bu düzenlemenin, boğazdaki güvenliği artırması ve ticari seyrüseferi kolaylaştırması hedefleniyor.
Hizmet bedeli tartışması
İranlı yetkililer, New York Times'a yaptıkları açıklamada, geçişler için çevresel etkileri karşılamak, ticari gemilerin güvenliğini sağlamak ve personel giderlerini finanse etmek amacıyla bir "hizmet bedeli" alınacağını belirtti. Elde edilecek gelirin İran ve Umman arasında eşit paylaşılacağı ifade edildi.
Ancak görüşmelere yakın bir ABD'li yetkili, New York Times'a yaptığı değerlendirmede, Hürmüz Boğazı'ndan "geçici" rotalar üzerinden yapılacak seyrüseferin İran'ın iznine veya herhangi bir ödemeye tabi olmayacağını öne sürdü.
Trump'tan saldırı iptali açıklaması
ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü yaptığı açıklamada, şekillenen anlaşma çerçevesinde İran'a yönelik planlanan saldırıları iptal ettiğini duyurdu. Trump, anlaşmanın ana hatlarının Hürmüz Boğazı'nın açılması ve nükleer program konusunda mutabakat içerdiğini belirtti. New York Times'a göre, bu anlaşma İran ve Umman'ın 60 gün içinde boğazın açılması konusunda uzlaşmasını öngörüyor.
Pentagon'dan şüpheli yaklaşım
New York Times'ın haberine göre, Pentagon'un üst düzey yetkilileri İran-Umman arasındaki yakınlaşmaya kuşkuyla bakıyor. Yetkililer, anlaşma şartlarının ABD'nin İran karşısında teslimiyeti anlamına geleceğini savunuyor. Ayrıca gemilerin Umman sularına yakın rotalardan geçse bile bölgede çok sayıda mayın bulunduğunu ve gemilerin güvenli geçiş için İran ile koordinasyon kurmak zorunda kalacağını iddia ediyor.
Gerginliğin arka planı
Trump, 8 Temmuz'da İran ile 18 Haziran'da varılan ateşkesin artık geçerli olmadığını açıklamış, ABD ordusu aynı tarihten itibaren İran'a yönelik bir dizi saldırı düzenlemişti. ABD Merkez Komutanlığı, bu saldırıların Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik İran eylemlerine misilleme olduğunu iddia etmişti. İran ordusu ise Orta Doğu'daki bazı ABD üslerine misilleme saldırıları düzenlemiş ve Washington'u ateşkes mutabakatını ihlal etmekle suçlamıştı.