Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, İran savaşı uzarsa ülkesinin mali bir felaket yaşayacağını söyledi. Hüseyin, petrol ihracat gelirlerindeki sert düşüşün Bağdat’ı yeni para basmaya zorladığını ve bunun enflasyon riskini büyüttüğünü açıkladı.
Hüseyin, bir televizyon programında yaptığı değerlendirmede, para basma üst sınırının 100 trilyon Irak dinarından 125 trilyon dinara çıkarıldığını söyledi. Bakan, sorunların para basarak çözülemeyeceğini, bunun aksine fiyat artışlarını tetikleyebileceğini vurguladı.
Petrol gelirlerindeki düşüş sertleşti
Hüseyin’in aktardığı rakamlara göre Irak, şubat ayında yaklaşık 100 milyon varil petrol ihraç ederek 6 milyar dolar civarında gelir elde etti. Mart ayında ihracat 18,6 milyon varile, gelir ise 2 milyar doların altına geriledi.
Nisan ayında tablo daha da ağırlaştı. Irak’ın petrol ihracatı 10 milyon varilin altına inerken gelirler 1 milyar doların biraz üzerine çıktı.
Bakan, savaş yıl sonuna kadar sürerse bunun Irak için bir felaket olacağını ifade etti. Gelir kaybının temelinde iç üretimde bir çöküş değil, Körfez’deki deniz ulaşımının neredeyse tamamen aksaması bulunuyor.
Bağdat, açıkları kapatmak için yeni adımlar arıyor
Irak ekonomisi büyük ölçüde petrole dayanıyor. Ülke bütçe harcamalarının yaklaşık yüzde 90’ı petrol gelirleriyle karşılanıyor ve bu kaynak kamu çalışanlarının maaşlarından temel kamu hizmetlerine kadar geniş bir alanı finanse ediyor.
Gelirlerdeki gerileme, hükümetin yükümlülüklerini yerine getirmesini zorlaştırırken, kamu maliyesi üzerindeki baskıyı da artırıyor. Hüseyin’in çıkışı, sorunun artık yalnızca maliye yönetimi değil, diplomatik bir gündem haline geldiğini de gösterdi.
Irak’ın yeni Maliye Bakanı Falih el-Sari’nin petrol dışı gelirlerin artırılması ve alternatif kaynakların güçlendirilmesi çağrısı da bu tabloyla birlikte öne çıktı. Uzmanların uzun süredir gündeme getirdiği bu yapısal değişim, yüksek petrol fiyatlarının olduğu dönemlerde çoğu kez ertelendi.
Alternatif ihracat yolları gündemde
Hüseyin, Körfez’deki sevkiyat yolları aksadığı için Irak’ın alternatif ihracat kanalları aradığını söyledi. Bu seçenekler arasında Türkiye’nin Ceyhan Limanı üzerinden kuzeyden petrol akışının yeniden başlatılması ve Suriye üzerinden kara hattı kurulması bulunuyor.
Ceyhan hattı, Bağdat ile Ankara arasındaki tahkim kararının ardından Mart 2023’te durdurulmuş ve tam olarak yeniden devreye alınmamıştı. Suriye üzerinden geçecek olası bir hat ise ciddi altyapı yatırımı ve siyasi koordinasyon gerektiriyor.
Hüseyin’in açıklamaları, Irak’ın çatışmanın tarafı olmamasına rağmen ekonomik dalgalanmalardan ağır biçimde etkilendiğini ortaya koydu. Bağdat yönetimi bir yandan gerilimin düşürülmesini savunurken, diğer yandan ihracat gelirlerindeki kaybı sınırlamak için yeni çıkış yolları arıyor.