Küresel piyasalarda Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler, yükselen petrol fiyatları ve tahvil faizlerindeki hareketlilik belirleyici olurken yatırımcıların odağında ABD'de açıklanacak büyüme ile çekirdek kişisel tüketim harcamaları verileri bulunuyor.
ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, önceki gün yüzde 5,30 ile 2007'den bu yana en yüksek seviyeyi gördükten sonra yüzde 5,24'te dengelendi. 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,62 ile 2002'den bu yana en yüksek seviyeye çıktıktan sonra yüzde 5,56'ya geriledi. İki yıllık tahvil faizi de yüzde 4,97 ile Mayıs 2024'ten bu yana en yüksek seviyeyi görmesinin ardından yüzde 4,90 seviyesinde yatay seyretti.
Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon endişelerini artırması, başta ABD Merkez Bankası (Fed) olmak üzere merkez bankalarının para politikasında daha sıkı bir duruş sergileyebileceği beklentisini güçlendirdi. Kalıcı enflasyon, kamu harcamaları ve yapay zeka yatırımlarını finanse etmek amacıyla şirketlerin artan borçlanmasına ilişkin kaygılar da tahvil piyasasında daha yüksek getiri talebini beraberinde getirdi.
ABD'nin 10 yıllık tahvil faizindeki yükselişte, yapay zeka alanındaki yatırımların ekonomiyi hızlandıracağı beklentisi de etkili oldu. Para piyasalarında Fed'in gelecek yıl boyunca bir dizi faiz artırımına gideceği fiyatlanırken, ABD'de açıklanacak ekonomik verilerin bu beklentileri etkileyebileceği değerlendiriliyor.
Brent petrolün kasım vadeli varil fiyatı, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik yaptırımların hafifletilmesine ilişkin adım atmaya hazırlandığı yönündeki haberleri reddetmesinin ardından yüzde 0,5 artışla 103,1 seviyesinde işlem gördü. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rezai, Trump'ı hedef alarak müzakere ve savaş konusunda değerlendirmelerde bulundu.
Trump ayrıca Beyaz Saray'daki yapay zeka toplantısında Meta Üst Yöneticisi Mark Zuckerberg, Alphabet Üst Yöneticisi Sundar Pichai, Microsoft Üst Yöneticisi Satya Nadella, Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang, Tesla ve SpaceX Üst Yöneticisi Elon Musk, Advanced Micro Devices Üst Yöneticisi Lisa Su, Anthropic Üst Yöneticisi Dario Amodei ve OpenAI Başkanı Greg Brockman'ı ağırladı. Trump, toplantının ardından görüşmenin iyi ve verimli geçtiğini söyledi.
Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr, enflasyon hedefine ulaşmaya yönelik risklerin arttığını, iş gücü piyasasına ilişkin risklerin ise azaldığını açıkladı. Barr, enflasyonun hedefe makul bir sürede gerilemesini sağlamak için ilave politika ayarlamalarına ihtiyaç duyulabileceğini belirtti.
New York Fed Başkanı John Williams, bu ayki politika adımının ardından acil bir durum bulunmadığını ifade etti. Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee ise enflasyonun beş buçuk yıldır yüzde 2'lik hedefin üzerinde seyretmesini "ateşle oynamak" olarak nitelendirdi.
ABD ve Avrupa borsalarında karışık görünüm
Fed yetkililerinin açıklamalarının ardından dolar endeksi 101,5 seviyesinde, altının ons fiyatı ise yüzde 0,1 düşüşle 4 bin 180 dolarda seyretti. ABD'de tüketici güven endeksi eylülde 81,9'a, JOLTS açık iş sayısı da ağustosta 7 milyon 79 bine gerileyerek beklentilerin altında kaldı.
Bu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,26, S&P 500 endeksi yüzde 0,17 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,09 değer kaybetti. ABD endeks vadeli kontratları ise yeni güne pozitif başladı.
Avrupa borsalarında jeopolitik gerilimler, enerji fiyatları ve Fed'in olası faiz adımlarına ilişkin beklentiler etkili oldu. Avro Bölgesi'nde ekonomik güven endeksi eylülde 0,5 puan düşüşle 97,9'a, tüketici güven endeksi ise eksi 15,5'ten eksi 16,5'e geriledi.
Almanya'nın kamu borcu, altyapı, iklim yatırımları ve savunma sanayisine yönelik özel fon harcamalarının etkisiyle yılın ikinci çeyreğinde 2 trilyon 753,5 milyar avroya yükseldi. Avrupa Birliği Komisyonunun Enerjiden Sorumlu Üyesi Dan Jorgensen, AB'nin aynı miktarda petrol ve doğal gaz için bu yıl 100 milyar avrodan fazla ek ödeme yaptığını açıkladı.
Fransa'da bütçede yeni vergi artışları yapılacağı beklentisi ve gelecek yılki cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde borç sorunu ile siyasi çıkmaz, ülke borsası üzerindeki baskıyı artırdı. Avro/dolar paritesi de enerji fiyatları ve Fed'in daha sıkı bir politika izleyebileceği beklentisiyle 1,1312'ye gerileyerek Mayıs 2025'ten bu yana en düşük seviyeyi gördü.
Almanya'da DAX 40 yüzde 0,1, İtalya'da FTSE MIB yüzde 0,09 yükselirken Fransa'da CAC 40 yüzde 0,53, İngiltere'de FTSE 100 yüzde 0,45 değer kaybetti. Avrupa endeks vadeli kontratları güne karışık başladı.
Asya piyasalarında Çin desteği izlendi
ABD verileri öncesinde yatırımcıların temkinli davranması Asya borsalarında karışık seyre yol açtı. Çin hükümeti, ekonomik yavaşlamayı sınırlamak ve gayrimenkul piyasasını istikrara kavuşturmak amacıyla yeni destek politikaları uygulamaya koyacağını açıkladı.
Çin Merkez Bankası, reel ekonomiyi desteklemek amacıyla üç politika bankasının bir yıl vadeli kredi faiz oranını 25 baz puan indirdi. İmalat sanayisi Satınalma Yöneticileri Endeksi'nin eylülde 49,8'den 50,1'e yükselmesi, sektörün yeniden büyümeye geçtiğine işaret etti.
Çin'de zayıf iç talep ve emlak piyasasındaki uzun süreli durgunluk hanehalkı ile iş dünyasının güvenini baskılarken, jeopolitik belirsizlik ve artan ticaret gerilimleri ihracat görünümüne yönelik risk oluşturuyor. Japonya'da perakende satışlar ağustosta aylık yüzde 1,2, sanayi üretimi ise yüzde 1,7 geriledi.
Kapanışa yakın Nikkei 225 yüzde 2,1, Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 yükseldi. Güney Kore'de Kospi yüzde 0,2 gerilerken Hong Kong'da Hang Seng yatay seyretti.
Borsa İstanbul'da kayıp yüzde 2,40 oldu
Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi günü yüzde 2,40 değer kaybederek 12.290,58 puandan tamamladı. BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat da akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,19 geriledi.
Dolar/TL önceki günü 48,9894 seviyesinde yatay tamamladı. Bankalararası piyasanın açılışında kur, önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,0130'dan işlem gördü.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında ekonomi kurmayları ve ilgili kurumların üst düzey yöneticilerinin katılımıyla Ekonomi Eş Güdüm Toplantısı düzenlendi. Toplantıda sermaye piyasalarındaki gelişmeler değerlendirildi.
Erdoğan, tasfiyesine karar verilen fonlara ilişkin süreci koordine etmek amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında tam yetkili bir kurul oluşturulduğunu açıkladı. Fon Koordinasyon Kurulu'nun, tasfiye sürecinin yatırımcıların meşru hakları ve kamu yararı gözetilerek yürütülmesi için genel koordinasyonu sağlaması planlandı.
Devlet Denetleme Kurulu, sermaye piyasalarındaki yatırım fonu işlemlerine ilişkin inceleme ve denetim sürecini başlattı. Sermaye Piyasası Kurulu ise tasfiye kapsamındaki fonlarda, mal varlığı ve likidite durumuna göre hak sahipliği mutabakatı tamamlanan yatırımcılara ödeme yapılmasına yönelik yol haritasını sundu.
Gün içinde Türkiye'de işsizlik oranı, dış ticaret dengesi, hizmet üretici fiyat endeksi ile para ve banka istatistikleri; Almanya'da işsizlik ve enflasyon; ABD'de ise ADP özel sektör istihdamı, kişisel gelirler, kişisel harcamalar, çekirdek kişisel tüketim harcamaları ve ikinci çeyrek büyüme verileri takip edilecek.
Analistler, BIST 100 endeksinde 12.200 ve 12.100 puanı destek, 12.400 ve 12.500 puanı direnç seviyeleri olarak değerlendiriyor.
