İnsan hakları örgütleri ve The New York Times, İsrail’in Lübnan’daki yerleşim alanları yakınında beyaz fosfor kullandığını belgelediklerini açıkladı. Beyaz fosfor, ciddi yanıklara, solunum sorunlarına ve ölüme yol açabilen tehlikeli bir madde olarak biliniyor.
Haberde, İsrail’in 30 Mayıs’ta Lübnan’ın Nebatiye kentinde beyaz fosfor kullandığının sosyal medya görüntüleri üzerinden doğrulandığı aktarıldı. Aynı incelemede, Sayda kenti çevresi ile birlikte üç başka kasaba yakınında da mart ayından bu yana benzer kullanım görüldüğü belirtildi.
Beyaz fosfor nedir?
Beyaz fosfor, oksijenle temas ettiğinde anında tutuşan, mumsu yapıda bir kimyasal. Kimyasal Silahlar Sözleşmesi bu maddeyi kimyasal silah değil, yangın çıkarıcı ajan olarak tanımlıyor.
Askeri duman perdesi oluşturmak veya hedef işaretlemek için kullanılabildiği belirtilse de, yoğun yerleşim alanlarında kullanımı uluslararası hukuk açısından yasaklanıyor. İnsan hakları örgütleri, İsrail’i uzun yıllardır bu maddeyi sivilleri riske atacak biçimde kullanmakla suçluyor.
İnsan Hakları İzleme Örgütü’nden Ramzi Kaiss, beyaz fosforun çok ağır yaralanmalara neden olabileceğini ve yaşam boyu süren hasarlar bırakabileceğini söyledi. Amnesty International araştırmacısı Budour Hassan ise maddenin günler, hatta haftalar sonra bile yeniden alevlenebildiğini vurguladı.
Lübnan ve Gazze’deki kullanım iddiaları
Haberde, Lübnan’ın güneyindeki Nebatiye’nin yaklaşık 40 bin nüfusa sahip olduğu hatırlatıldı. İnsan hakları savunucuları, beyaz fosforun sınır hattındaki sivilleri evlerinden uzaklaştırdığını ve yerinden edilmeye yol açtığını da aktardı.
İnsan Hakları İzleme Örgütü, 3 Mart’ta Lübnan’ın güneyinde evlerin üzerinde yangın çıkarıcı silah kullanıldığını ayrıca doğruladığını bildirdi. Kuruluş, İsrail ordusunun bu maddeyi 2023’teki önceki Hizbullah çatışmasında ve Gazze’de de kullandığını söyledi.
Aynı kuruluşun daha önceki bir araştırması, İsrail’in 2009’da Gazze’de beyaz fosfor kullandığını ortaya koymuştu. İsrail ise 2013’te bu maddenin kullanımını ciddi biçimde azaltma sözü vermişti.
Çatışma yeniden alevlendi
İsrail ile Hizbullah arasındaki sınır hattındaki gerilim, İsrail ve ABD’nin şubat sonunda İran’a birlikte saldırmasının ardından yeniden yükseldi. Buna karşılık Hizbullah’ın mart başında kuzey İsrail’deki topluluklara mermi ve roketler attığı, bunun da çatışmayı yeniden canlandırdığı aktarıldı.
Lübnan ile İsrail’in çarşamba günü bir ateşkes üzerinde uzlaştığı, ancak Hizbullah’ın bu anlaşmayı reddettiği bildirildi. Ateşkes sonrasında süren İsrail hava saldırılarında dokuz kişinin öldüğü, ölenler arasında Lübnan ordusundan üç askerin de bulunduğu belirtildi.
İsrail ordusu, beyaz fosforu bazı topçu mühimmatlarında duman perdesi oluşturmak amacıyla kullandığını söylüyor. İsrail ise bu maddenin hukuka aykırı biçimde kullanıldığı iddialarını reddediyor.
Haberde ayrıca, İsrail’in kullandığı beyaz fosforun 2023’te Washington Post’un aktardığına göre ABD tarafından sağlanmış olabileceğine dair önceki bir haber de hatırlatıldı.
