Ticaret Bakanlığının hazırladığı Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmelik değişikliğiyle birlikte, dijitalleşmeyle artan reklam ve tanıtımlar karşısında tüketicilerin aldatıcı uygulamalara karşı daha etkin korunması hedefleniyor.
Düzenleme, hedefli reklamcılıktan yapay zekayla oluşturulan reklamlara, sosyal medya içerik üreticilerinin tanıtımlarından indirimli satış reklamlarına kadar pek çok alanda yeni kurallar getiriyor.
Hedefli reklamlara şeffaflık şartı
Tüketicilerin çevrim içi davranışları ve kişisel verileri analiz edilerek belirli kişi veya gruplara özel reklam içeriklerinin sunulduğu hedefli reklamcılık uygulamalarına ilişkin düzenlemeler getirildi. Reklam verenler, reklamın hangi kriterlere göre gösterildiğini ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine dair doğrudan ve kolay erişilebilir bilgileri tüketiciye sunmak zorunda olacak.
Ayrıca, çocuklara yönelik olarak kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleriyle hedefli reklam yapılması tamamen yasaklandı.
Sosyal medya paylaşımlarında 'reklam' ibaresi zorunlu
Sosyal medya içerik üreticileri, herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da etkinlik katılımı gibi menfaat elde ettikleri paylaşımlarında, içeriğin reklam veya tanıtım olduğu açıkça belirtecek. Bu çerçevede, "reklam" veya "tanıtım" ibarelerinin kullanılması zorunlu hale getirildi.
İndirimli satışlarda fiyat şeffaflığı
Koşullu satış reklamları da indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacak. İndirimli satış reklamlarında, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, üzeri çizilerek indirimden önceki fiyat olarak sunulabilecek. Meyve, sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınacak.
Yapay zekâ ile reklamlara sınırlama
Reklamlarda yapay zekâ teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir biçimde belirtilmesi zorunlu tutuldu. Ayrıca, gerçek bir kişinin yapay zekâ ile oluşturulmuş dijital kopyasının bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği izlenimi verdiği ya da tavsiyede bulunduğu reklamların yapılması yasaklandı.
Çevresel iddialar belgelenecek
"Çevre dostu" gibi genel içerikli kavram ve ibarelerin, açıklama yapılmadan reklamlarda kullanılması yasaklandı. Çevresel beyan içeren reklamlar, söz konusu iddianın ürün veya hizmetin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunu netleştirecek. Bu beyanlarda belirtilen sertifika ve onayların da yetkili kurum ve kuruluşlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite bağımsız kuruluşlardan alınan belgelerle ispatlanması zorunlu olacak.
Diğer önemli değişiklikler
Takviye edici gıdaların, normal beslenme kapsamında tüketilen gıdaların yerine geçtiği izlenimi uyandıracak şekilde reklamının yapılması yasaklanırken, sağlık beyanı kapsamına girmeyen konularda karşılaştırmalı reklam yapılabilecek.
Falcı, medyum, astrolog ve benzerlerinin hizmet reklamlarına getirilen yasağın kapsamı genişletilerek yasa dışı şans oyunları da yasak kapsamına alındı.
Tüketici şikâyetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcılara tanınan 72 saatlik cevap süresi 48 saate düşürüldü. Bu sürede cevap vermeyenlerin değerlendirmeleri doğrudan yayımlanacak.
Akademik unvanların ticari reklam ve ilanlarda yanıltıcı ve aldatıcı biçimde kullanılması yasaklandı. Ayrıca, satın alma sürecine ilişkin doğrulama yapılamayan mecralardan alınan tüketici değerlendirmelerinin yayınlanması engellenecek. Değerlendirmelerin farklı başlıklar altında (mal, hizmet, teslimat, satıcı gibi) ayrı ayrı yayınlanması halinde, tümüne aynı alanda açık, anlaşılır ve kolayca erişilebilir şekilde yer verilmesi zorunlu olacak.
Düzenlemeler, 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe girecek.
