Isparta’nın Yalvaç ilçesindeki Pisidia Antiokheia’da bulunan Men Kutsal Alanı’nın UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınması için başvuru yapıldı. Alan, özellikle tapınağı çevreleyen hilal biçimli adak stelleriyle öne çıkıyor.
Roma İmparatorluğu döneminde Anadolu’nun önemli kentlerinden biri olan Pisidia Antiokheia, Aziz Paulus’un milattan sonra 46-57 yılları arasında ziyaret ettiği merkezlerden biri olarak biliniyor. Kentte Augustus Tapınağı, tiyatro, anıtsal çeşme, Roma hamamı, stadyum ve kiliselerin yanı sıra Men Kutsal Alanı da önemli arkeolojik yapılar arasında yer alıyor.
Yaklaşık 750 yapı kutsal alana hizmet verdi
Kazı Başkanı ve Süleyman Demirel Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, kutsal alanın tarihine ilişkin ilk yazılı bilgilerden bazılarının Amasyalı coğrafyacı Strabon tarafından aktarıldığını söyledi.
Özhanlı, Strabon’un bölgede geniş arazilere, çalışanlara ve ekonomik güce sahip bir tapınak devletinden söz ettiğini belirtti. Men Kutsal Alanı’nın yalnızca dini değil, ekonomik ve sosyal açıdan da önemli bir merkez olduğunu ifade eden Özhanlı, antik dönemde Yalvaç ekonomisinin de büyük ölçüde bu merkezin çevresinde şekillendiğini kaydetti.
Kutsal alanın yalnızca tapınaktan oluşmadığını anlatan Özhanlı, bölgede bir stadyum, yer altı tanrıçasına ait küçük bir tapınak ve hacıların konaklamasıyla kutsal alana hizmet vermesi amacıyla kullanılan yaklaşık 750 yapı bulunduğunu söyledi. Özhanlı, Men Kutsal Alanı’nı "antik dönemin Vatikan’ı" olarak nitelendirdi.
Hilal biçimli adak stelleri özel önem taşıyor
Tapınağın yaklaşık 70 metre uzunluğunda ve 5 metre yüksekliğinde kutsal bir duvarla çevrelendiğini belirten Özhanlı, duvarın cephesinin Tanrı Men’e adanmış hilal biçimli adak stelleriyle kaplı olduğunu aktardı.
Özhanlı, "Her bir hilal, buraya gelen insanların dileklerini, adaklarını ve inançlarını temsil ediyor. Tapınağın çevresinin bu şekilde adak stelleriyle kuşatıldığı başka bir örnek dünyada bilinmiyor. " dedi.
Yazıtlar antik dönemin inanç dünyasına ışık tutuyor
Kazılarda ortaya çıkarılan Yunanca yazıtlar, dönemin inançlarına ilişkin bilgiler sunuyor. Yazıtlarda kutsal alanı ziyaret edenlerin Tanrı Men’den sağlık, şifa, bağışlanma ve çeşitli dileklerde bulunduğu görülüyor.
Yazıtların büyük bölümünün kişilerin işlediklerine inandıkları günahların affedilmesi, hastalıkların iyileşmesi ve kişisel dileklerle ilgili olduğunu belirten Özhanlı, "Buraya gelen hemen herkes, Tanrı Men’den bir beklentisini yazıtlarla ifade etmiş. " diye konuştu.
