Rusya, Ukrayna ve Avrupa ülkelerinin yeniden müzakere başlatmaya dönük son girişimlerini açık biçimde geri çevirdi. Moskova yönetimi, savaşın seyrinin masadaki temaslardan çok cephedeki gelişmelerle belirleneceği mesajını verdi.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e ikili görüşmeleri sürdürme çağrısı yaptı ve iki lider arasında bir toplantı önerdi. Zelenskiy’nin bu çıkışı, Avrupa’nın da dahil olduğu yeni bir diplomatik çerçeveyle birlikte geldi.
Avrupa liderlerinden beş maddelik çerçeve
Fransa, Almanya, Birleşik Krallık ve Ukrayna liderleri 7 Haziran’da ortak bir açıklama yayımlayarak "adil ve kalıcı barış" için gerekli olduğunu söyledikleri beş maddeyi sıraladı. Bu maddeler arasında derhal ve kapsamlı ateşkes ile mevcut temas hattı temelinde müzakere yapılması da yer aldı.
Moskova ise bu önerilere soğuk yaklaştı. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 8 Haziran’da düzenlediği basın toplantısında, mevcut tablo altında müzakereleri konuşmanın zor olduğunu söyledi.
Lavrov, "Şu anda her şey müzakerelere değil, cephedeki kahramanlarımızın eylemlerine bağlı" ifadelerini kullandı. Böylece Rusya’nın hedeflerine ulaşmada askeri baskıyı temel araç olarak gördüğü yönündeki tutumunu yeniden ortaya koydu.
Kremlin: Barış söylemi ile silah desteği çelişiyor
Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov da aynı gün Avrupa girişimini reddetti. Peskov, Avrupa liderlerinin bir yandan barıştan söz ederken öte yandan Ukrayna’ya yeni silah türleri üretmesi için destek verme niyetini vurgulamalarının çelişki oluşturduğunu savundu.
Peskov, Avrupa’nın barış çağrılarıyla askeri desteği aynı anda sürdürmesini eleştirerek, bu yaklaşımın kendi söylemleriyle uyuşmadığını söyledi. Moskova’nın böylece Avrupa’nın diplomatik rolüne ilişkin itirazını da yinelediği görüldü.
Ukrayna, mevcut temas hattının dondurulmasının ateşkes için en gerçekçi temel olduğunu savunuyor. Rusya ise herhangi bir anlaşma için Ukrayna güçlerinin Donbas’ın bazı bölgelerinden çekilmesini ön koşul olarak istiyor. Kiev bu şartı reddediyor.
ABD arabuluculuğu durdu, Avrupa rol arayışını büyüttü
Haberde, ABD aracılı barış çabalarının şubattan bu yana fiilen donduğu belirtildi. Washington’un gündeminin İran’la süren savaş nedeniyle başka başlıklara kaydığı, bu nedenle Kiev’in Avrupa’nın daha büyük rol üstlenmesi çağrılarını artırdığı ifade edildi.
Zelenskiy, Ukrayna’nın geleceğine dair herhangi bir müzakerenin içinde Avrupa’nın doğrudan yer alması gerektiğini farklı açıklamalarda da dile getirmişti. Rusya ise Avrupa katılımına ilkesel olarak kapıyı tamamen kapatmasa da, arabulucu olarak eski Almanya Şansölyesi Gerhard Schröder’i önermişti.
Ukrayna ve Avrupa hükümetleri bu öneriyi mayısta reddetti. Gerekçe olarak Schröder’in Putin ile bağlantıları gösterildi.
Putin de 5 Haziran’da St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu’nda Zelenskiy ile görüşmenin anlamı olmadığını söylemişti. Zelenskiy ise aynı günün akşamında yaptığı konuşmada, Rusya’nın bir kez daha savaşı seçtiğini dile getirdi.
Taraflar arasındaki son açıklamalar, müzakere kanallarının yeniden açılmasına dönük girişimlerin şimdilik sonuç vermediğini gösteriyor. Rusya, diplomasiden çok sahadaki gelişmeleri işaret ederken, Ukrayna ve Avrupa ateşkes için yeni bir siyasi çerçeve oluşturmaya çalışıyor.
