Havayollarının premium yolcuyu çekme yarışı, uçak içi hızlı interneti yeni bir rekabet alanına dönüştürdü. Bir dönem aksaklıkları ve ücretli yapısıyla bilinen Wi-Fi hizmeti, artık Elon Musk’ın Starlink sistemi ile Jeff Bezos’un Amazon Leo uydu ağı arasında büyüyen bir mücadeleye sahne oluyor.
Yılın ilk bölümünde 11 yeni havayolu müşterisi kazanan Starlink, 2025’te 22, 2024’te ise 8 yeni anlaşma imzaladı. 2022’de bu sayı yalnızca 3’tü. Havacılık istihbarat firması Valour Consultancy’ye göre Starlink’in küresel havacılıkta en hızlı büyüyen oyunculardan biri haline geldiği görülüyor.
Starlink erken avantajını büyütüyor
SpaceX’in uzaydaki yaklaşık üçte iki uydusunu işleten Starlink, uçak içi bağlantıda hız ve kurulum kolaylığıyla öne çıkıyor. Ookla’nın değerlendirmesine göre Starlink, eski nesil sistemlere kıyasla birkaç kat daha hızlı çalışıyor.
Southwest Airlines, Starlink’i pazara hızlı girebilmek için seçtiğini açıkladı ancak Amazon Leo’yu da tamamen dışlamadı. Şirketin müşteri ve marka sorumlusu Tony Roach, farklı seçeneklerin bulunduğunu söyledi. American Airlines ise mayıs sonunda 500’den fazla dar gövdeli uçağını 2027’nin başından itibaren Starlink ile donatacağını duyurdu.
United Airlines da ücretsiz Starlink Wi-Fi hizmetinin MileagePlus üyelerine ait günlük uçuşların yüzde 25’inden fazlasını kapsadığını, filonun tamamına yayılımın 2027 sonuna kadar hedeflendiğini açıkladı. United Üst Yöneticisi Scott Kirby, bunun diğer tüm havayollarına karşı belirleyici bir fark yaratacağını söyledi.
Amazon Leo ilk müşterilerini aldı
Amazon ise Leo uydu takımyıldızını hâlâ kurma aşamasında. Şirketin, geçen ay yaşanan Blue Origin roket arızası sonrasında bir miktar geri adım riskiyle karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Buna rağmen Amazon, ilk müşterilerini kazanmayı başardı ve Delta Air Lines ile JetBlue Airways ile anlaşma yaptı.
Delta, Amazon Leo’yu 2028’den itibaren başlangıçta 500 uçakta kullanmayı planladığını ve bunu Amazon Web Services ile ilişkisi üzerine inşa ettiğini açıkladı. Amazon, havayollarına yalnızca bağlantı değil; bulut hizmetleri, eğlence ve perakende bağlantıları gibi daha geniş bir ekosistem sunduğunu vurguluyor.
Havayolları için bu yatırımın bedeli oldukça yüksek. Büyük filolarda Starlink ya da Amazon’un uydu genişbandı sistemlerini kurmanın yüz milyonlarca doları bulabildiği belirtiliyor. Jefferies analistleri, yalnızca American Airlines’ın Starlink geçişinin ekipman ve kurulum için 150 milyon ila 250 milyon dolar arasında maliyet yaratabileceğini, yıllık hizmet ücretlerinin ise 60 milyon doları aşabileceğini hesaplıyor.
Yüksek maliyet, uzun süreli bağlılık
Analysys Mason Araştırma Direktörü Lluc Palerm, uçak içi Wi-Fi pazarının Starlink ile Amazon Leo arasında bir mücadele alanına dönüşeceğini söyledi. Palerm’e göre Amazon henüz uydu ağının çok erken aşamasında olduğu için sınırlı bir konumda bulunuyor.
Valour Consultancy’den Daniel Welch ise SpaceX’in 7 binden fazla uçağı kapsayan sözleşmelerle belirgin bir üstünlük kurduğunu belirtti. Welch, havayolları için sağlayıcı değiştirmenin zor olduğunu, çünkü uçakların servisten çekilmesi gerektiğini, donanımın tedarikçiye özel olduğunu ve sözleşmelerin genellikle yıllarca sürdüğünü ifade etti.
Ryanair Üst Yöneticisi Michael O’Leary ise Starlink’i maliyet ve antenlerin yakıt tüketimi gerekçesiyle reddetti. Bu çıkışın ardından Musk ile O’Leary arasında sert bir tartışma yaşandı.
Wi-Fi artık gelir kapısı olarak görülüyor
Havayolları için hızlı internet yalnızca yolcuyu eğlendiren bir hizmet olmaktan çıkıyor. Şirketler, Wi-Fi sayesinde sadakat programlarına daha fazla müşteri çekmeyi, uçuş, yükseltme ve kredi kartı satışlarını yolculuk sonrasında da sürdürmeyi hedefliyor.
2025 tarihli Journal of Air Transport Management çalışması, Wi-Fi erişiminin incelenen rotalarda yolcu payının artışıyla ilişkili olduğunu ortaya koydu. Delta, 2023’ten bu yana 163 milyondan fazla SkyMiles üyesinin ücretsiz Wi-Fi kullandığını açıklarken, Southwest Başkanı Bob Jordan da yolcunun başka bir havayoluna yönelmesi için daha az neden bırakmak istediklerini söyledi.
Starlink’in bu alandaki geliri de hızla büyüyor. SpaceX’in 2025 halka arz dosyasına göre Starlink, şirketin 18,67 milyar dolarlık gelirinin 11,4 milyar dolarını tek başına sağladı. Bu durum, sistemin tüketici internetinin ötesinde havacılıkta da şirketin en önemli gelir kaynağına dönüşmeye başladığını gösteriyor.
Legacy uçak içi internet sağlayıcıları Viasat, Intelsat, Panasonic Avionics ve Hughes ise hâlâ büyük filolarda yerini koruyor. Ancak yeni nesil Starlink ve Amazon Leo ağlarının hız, kapsam ve ek hizmet iddiası, havayolu şirketlerinin önümüzdeki yıllarda yatırım kararlarını daha sert bir rekabet ortamında vermesine yol açıyor.
