Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü (OIES), Avrupa doğal gaz piyasasında Rus gazının Ukrayna üzerinden akışının kesilmesinin ardından kalıcı bir fiyat ayrışması yaşandığını ortaya koydu.
Rapora göre yıllarca birbirine yakın seyreden fiyatlar, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminallerine yakınlığa bağlı olarak batıda ucuzlarken, doğuya gidildikçe yükseldi.
En düşük fiyatlar Batı’da, doğuda yükseliş
Fransa’nın TRF, Belçika’nın ZTP, Hollanda’nın TTF ve İngiltere’nin NBP ticaret merkezlerinde gaz fiyatları en alt seviyelerde oluştu. Almanya’nın THE merkezi bu grubun biraz üzerinde kalırken, Çekya, Avusturya ve Slovakya’daki merkezlerde fiyatlar belirgin şekilde daha yüksek seyretti.
Araştırma, bu yapının başlıca nedenini LNG’nin ağırlıklı olarak Kuzeybatı Avrupa limanlarından sisteme girmesi ve gazın doğuya taşınma maliyeti olarak açıkladı. Bu eğilim 2026’nın ilk yarısında da sürdü.
Avrupa gaz piyasası büyümeye devam etti
Rus gazındaki kayba rağmen Avrupa gaz piyasası işlem hacmi bakımından büyümeyi sürdürdü. Rapora göre 2025’te ticareti yapılan toplam doğal gaz hacmi bir önceki yıla göre yüzde 16 artarken, fiziksel talep yüzde 8 yükseldi. Toplam işlem hacmi ilk kez 100 bin teravatsaat seviyesini aştı.
OIES değerlendirmesinde, "Avrupa’nın ticareti yapılan doğal gaz piyasaları zorlu koşullar karşısında dayanıklılığını kanıtladı" ifadelerine yer verildi.
TTF liderliğini pekiştirdi
Hollanda merkezli TTF, Avrupa’nın açık ara en büyük gaz ticaret merkezi olmaya devam etti. Geçen yıl işlem hacmi yüzde 14 artan TTF, diğer sekiz büyük Avrupa merkezinin toplamının 4,5 katına, İngiltere NBP’nin 9 katına, Almanya THE’nin 20 katına ve İtalya PSV’nin 52 katından fazlasına ulaştı.
Avrupa’daki tüm doğal gaz işlemlerinin yüzde 81’i TTF üzerinden gerçekleşti. LNG ticaretinin artmasıyla Kuzey Amerika ve Asya’dan piyasa katılımcılarının TTF’ye yönelmesi, TTF-Henry Hub fiyat farkına dayalı işlemleri de yaygınlaştırdı.
Belçika’daki ZTP sıçradı, Orta Avrupa geriledi
Belçika’nın ZTP ticaret merkezinde işlem hacmi 2025’te yüzde 165’in üzerinde arttı. Rapora göre bu yükselişin arkasında Belçika’nın LNG ithalatındaki artış, İngiltere ve Fransa’dan gelen gazın doğuya yönelmesi ve ülkenin önemli bir giriş noktasına dönüşmesi yatıyor.
Buna karşılık Rus gazına daha bağımlı olan Orta Avrupa’daki bazı merkezlerde hacimler düştü. Slovakya’daki SVOB yüzde 77, Çekya’daki VOB ise yaklaşık yüzde 18 geriledi. Düşüşün temel sebebi, Rus gazı akışının kesilmesiyle bölgedeki ticaret rotalarının değişmesi olarak kaydedildi.
