Ukrayna ve Rusya, savaş esirleri ile sivil rehinelere ilişkin tüm listeleri sıfırdan doğrulamaya başlayacak. Ukrayna İnsan Hakları Ombudsmanı Dmytro Lubinets, 5 Haziran’da Belarus’ta yapılan görüşmenin ardından bu adımda mutabakata varıldığını açıkladı.
Lubinets, yeni atanan Rus mevkidaşı Yana Lantratova ile yaptığı görüşmenin yaklaşık üç saat sürdüğünü söyledi. Görüşmenin ilk bölümünde iki ismin yaklaşık 30 dakika baş başa konuştuğu, ardından her iki taraftan üçer temsilcinin katıldığı heyetlerle müzakerelere geçildiği aktarıldı.
Esir ve rehine dosyasında yeni aşama
Lubinets, tarafların "sıfırdan başlama" konusunda anlaştığını belirtti. Bu çerçevede Ukrayna’nın, gelecekteki iade süreçlerinde ağır yaralılar, ağır hastalar ve en uzun süredir esaret altında tutulan kişiler için öncelik istediğini ifade etti.
Ukraynalı yetkili, Rus tarafına Ukraynalı savaş esirlerinin haklarının en ağır biçimde ihlal edildiğini düşündükleri cezaevi kolonileri ve tutukevlerinin listesini de verdiğini söyledi. Ayrıca bu tesislere denetim ziyaretleri yapılması ve bulguların raporlanması için ön görüşmelerde olumlu sinyal aldığını aktardı.
Kızılhaç ve üçüncü ülkeler için izleme önerisi
Ukrayna’nın, Rusya’daki Ukraynalı esirlere Uluslararası Kızılhaç Komitesi erişimi sağlanmasını da önerdiği belirtildi. Buna ek olarak, üçüncü ülkelerden ombudsmanların yer alacağı bir izleme misyonu kurulması gündeme getirildi.
Lubinets, bazı yabancı ombudsmanların böyle bir misyona katılmaya hazır olduklarını söylediklerini de kaydetti. Görüşme, esir ve rehine dosyasında uluslararası izleme mekanizmalarının yeniden tartışılmasına zemin hazırladı.
Moskova ile temaslar yeniden baştan kuruldu
Lubinets, yaklaşık dört yıl boyunca eski Rus ombudsman Tatyana Moskalkova ile çalıştığını, ancak Lantratova ile görüşmelerin fiilen baştan başladığını söyledi. Bu durumun, iki taraf arasındaki temaslarda yeni bir döneme işaret ettiği değerlendiriliyor.
Lantratova’nın, Ukraynalı çocukların zorla sınır dışı edilmesine karıştığı yönünde suçlamalarla karşı karşıya olduğu ve Rusya’da sözde "LGBT propagandasını" yasaklayan yasaları açıkça desteklediği de hatırlatıldı.
Takasın hemen ardından geldi
Bu temaslar, 5 Haziran’da yapılan son esir takasının bir gün sonrasında gerçekleşti. O takasta Rusya’dan 185 Ukraynalı savaş esiri ve bir sivilin geri döndüğü açıklandı.
Esir değişimleri, 2022’de başlayan geniş çaplı Rus işgalinden bu yana Kiev ile Moskova arasında süren sınırlı işbirliği alanlarından biri olmayı sürdürüyor. Son görüşme, bu hattın yeniden canlandırılabileceğine dair yeni bir işaret olarak öne çıktı.