Bakan Ersoy, 2026 kazılarında Sivas'ın Kayalıpınar bölgesindeki antik Samuha'da Kral 2. Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve parçasının gün yüzüne çıkarıldığını açıkladı.
2025'te bulunan 53 tablet ve parçanın da aynı kraliyet arşivine ait olduğunun değerlendirilmesiyle toplam sayı 184'e ulaştı. Kazı ekibinin değerlendirmesine göre Kayalıpınar'daki arşiv, 21. Yüzyılda ortaya çıkarılan en kapsamlı Hititçe arşiv olma özelliğini taşıyor.
Belgeler Hitit devlet yaşamına ışık tutuyor
Hititçe ve Hurrice kaleme alınan belgelerde yaklaşık 3 bin 400 yıl önceki devlet yönetimi, askeri gelişmeler, inanç dünyası ve kraliyet ailesinin yaşadıkları ele alınıyor. Arşivde kehanet, fal, mektup, ritüel ve dua metinleri yer alıyor.
Kayalıpınar kazıları, 2021'den bu yana Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor.
Çocukları etkileyen salgın kayıtları
Tabletlerin bir bölümünde şehirden şehre yayılan ve özellikle çocuklar ile bebekleri etkileyen yüksek ateşli bir salgının izleri bulunuyor. Metinlerde küçük prens ve prenseslerle yüksek rütbeli Hitit görevlilerinin çocuklarının sağlık durumlarının fal sorgulamalarıyla takip edildiği görülüyor.
Henüz anne sütüyle beslenen bir bebek prensesin sağlık durumunun endişeyle ele alındığı, geleceğinin kehanet yoluyla anlaşılmaya çalışıldığı kayıtlarda yer alıyor. Başka bir tablette ise bebek prensesin hayatını kaybettiği ve onun için düzenlenen cenaze ritüeli anlatılıyor.
Askeri destek talep eden mektup
Arşivdeki belgeler, Hitit devletinin karşı karşıya kaldığı askeri tehditlere ilişkin bilgiler de içeriyor. Batı Anadolu'daki Hitit generallerinin Samuha'da bulunan krala gönderdiği mektupta, bölgenin düşmanlar tarafından çevrildiği bildiriliyor.
Generaller, düşmanları yenebilmek için asker, at ve savaş arabası gönderilmesini talep ediyor. Mektupta, desteğin ulaşmaması halinde durumun ağırlaşacağı ve Hitit ordusunun yok edileceği uyarısı yapılıyor. Generaller ayrıca gerekli yardım gönderilmezse ortaya çıkacak sonuçların sorumluluğunu üstlenmeyeceklerini krala iletiyor.
Kuş kehanetlerine ilişkin yeni bilgiler
Arşivdeki bir tablette kuş falcılarının Samuha dışındaki farklı bölgelerde gerçekleştirdiği gözlemler günlük düzeninde kayıt altına alınıyor. Falcıların konakladıkları kentler, izledikleri güzergahlar ve gözlemledikleri kuşlar belgelerde ayrıntılı biçimde yer alıyor.
Çivi yazılı metinler, kuş falının nasıl değerlendirildiği ve yorumlandığı konusunda daha önce bilinmeyen bilgiler de sunuyor.