Britanya’da göçmen karşıtı şiddet olayları tırmanırken, Elon Musk’ın çevrim içi paylaşımları ve SpaceX’in rekor büyüklükteki halka arzı aynı haftada sert bir tartışmayı besledi. Metinde, Musk’ın X platformunda aşırıcı ve şiddet çağrısı içeren çok sayıda tepkiyi öne çıkardığı, buna paralel olarak da servetinin tarihte ilk kez trilyon dolara ulaştığı aktarıldı.
İddialara göre, Kuzey İrlanda’nın Belfast kentinde geçen hafta yaşanan bıçaklama olayının ardından başlayan öfke dalgası kısa sürede başka kentlere de yayıldı. Metinde, 30 yaşındaki Sudanlı bir göçmenin Stephen Oglivie’yi ağır yaraladığı, Oglivie’nin hastanede tedavi gördüğü ve sol gözünü kaybettiği, ayrıca olayda yer alan bir yerel siyasetçinin durumunun "iyileşme gösterdiğini" söylediği yazıldı.
Aynı metin, farklı bir olayda öldürülen Henry Nowak’ın görüntülerinin de tepkileri büyüttüğünü ve bunun ardından Kuzey Belfast’ta araçların ve binaların ateşe verildiğini belirtti. Şiddetin daha sonra sakinleştiği, ancak göçmen karşıtı kargaşanın Birleşik Krallık’ın başka bölgelerine de sıçradığı kaydedildi.
Musk’a yönelen çevrim içi tepki büyüdü
Metinde, Dijital Nefretle Mücadele Merkezi araştırmacılarının, Musk’ı bu karmaşanın en etkili figürlerinden biri olarak gördüğü aktarıldı. Musk’ın, hafta boyunca X’te yüzü aşkın aşırıcı tepkiyi ve şiddet çağrısını açık biçimde desteklediği, bunun da nefret söyleminin görünürlüğünü artırdığı öne sürüldü.
Bu paylaşımlar, SpaceX ve yapay zekâ alanındaki şirketinin cuma günü borsada işlem görmeye başlamasıyla aynı döneme denk geldi. Halka arzın tarihin en büyük ilk halka arzı olduğu ve Musk’ı kâğıt üzerinde dünyanın ilk trilyoneri yaptığı belirtilirken, eleştiriler de tam bu noktada yoğunlaştı.
Metin, Musk’ın geçmişte antisemitik sloganlar ve hareketleri desteklemekten, beyaz üstünlükçü söylem üreten bir sohbet botu ve yapay olarak üretilmiş cinsel içeriklerle ilişkilendirilen ürünler geliştirmeye kadar pek çok nedenle eleştirildiğini hatırlattı. Buna rağmen onu hesap vermeye zorlayan en görünür baskının, siyasetçilerden çok sokaktaki insanlar olduğu savunuldu.
Belfast’ta dayanışma ve karşı protestolar
Belfast’ta bazı mahallelerin göçmen komşularını korumak için harekete geçtiği, ev ve iş yerlerinin zarar görmemesi için para toplandığı ve bazı kişilerin de ırkçılık karşıtı gösteriler örgütlediği anlatıldı. Metin, binlerce kent sakininin bu karşı gösterilere katıldığını ve yerel dayanışmanın öne çıktığını vurguladı.
Olayların etkisi Avrupa’nın başka kentlerine de uzandı. Cenevre’de on binlerce kişinin G7 toplantısını protesto ettiği, gösteriler sırasında park halindeki bir Tesla’nın ateşe verildiği bildirildi.
New York’ta Musk karşıtı simgesel eylemler
ABD’deki protestoların daha çok sembolik nitelikte olduğu, ancak buna rağmen dikkat çektiği aktarıldı. Nasdaq binası önünde, üstü çıplak Musk’ı tasvir eden yaklaşık 12 metrelik şişme bir balonun sergilendiği, çevresine de Grok ve yapay zekâ kaynaklı cinsel içerik iddialarına göndermede bulunan pankartlar asıldığı yazıldı.
Organizatörlerin kendilerini kamuoyuna açıklamadığı, ancak görüntülerin kısa sürede X’te yayıldığı ve Musk’ın protesto sloganlarını "tamamen yanlış" diye nitelediği belirtildi. Metin, bu çıkışın Musk’ı özellikle çevrim içi ırkçı paylaşımlarından uzaklaştıracak kadar etkili görüldüğünü savundu.
Emeklilik fonları ve halka arz tartışması
Cuma günü New York’ta JPMorgan Chase önünde toplanan Stop Funding Billionaires grubunun, SpaceX’in halka arzının emeklilik fonlarını da etkilediğini savunduğu aktarıldı. Metinde, çok sayıda Amerikalının 401(k) ve benzeri emeklilik birikimlerinin, büyük endekslere bağlı fonlar üzerinden SpaceX hisselerine yönlendirildiği öne sürüldü.
Grup temsilcisi Jonathan Westin, emeklilik birikimlerinin onlarca yıl boyunca koruma altında tutulması gerektiğini, buna karşın piyasaların henüz kârlılık üretmeyebilecek şirketlere bu parayı yönlendirdiğini söyledi. Westin, çalışanların büyük bir riskin yükünü taşımaya zorlandığını ifade etti.
Roosevelt Enstitüsü’nden ekonomist Mike Madowitz de benzer bir eleştiride bulundu. Madowitz, SpaceX halka arzının, şirketin içinden gelen hisseleri endeks fonları üzerinden otomatik biçimde 401(k) sahiplerine taşıdığını ve bunun yatırımcıya gerçek bir tercih sunmadığını yazılı açıklamayla dile getirdi.
Uzun süren tepkinin Musk üzerindeki etkisi
Metin, son yıllarda Elon Musk’a yönelik hoşnutsuzluğun temelinde seçimle gelmeyen bir güce dönüşmesi ve kamu kurumları üzerinde etkisini artırması gibi başlıkların bulunduğunu vurguladı. Tesla’ya yönelik 2025 protestolarının satışları ve gelirleri düşürdüğü, aynı baskının şimdi SpaceX çevresinde yeniden oluştuğu anlatıldı.
Texas’ta SpaceX’in merkezine yakın bölgede Musk’ı hedef alan bir duvar resmi ve heykelin tahrip edildiği, Nisan ayında da tesis çevresinde halka arzı protesto eden gösteriler düzenlendiği yazıldı. Ayrıca bazı kuruluşların Apple’ın son geliştirici etkinliğinde Grok’un çocuk istismarıyla bağlantılı içerik sorunu nedeniyle X ve Grok’un App Store’dan kaldırılmasını istediği aktarıldı.
Metin, büyük servet ve kurumsal güç bir araya gelse de sokaktaki tepkinin Musk’ın işleyişini etkileyebildiğini savunarak sona erdi. Ancak aynı metin, SpaceX gibi dev bir şirketin gidişatını tek başına protestolarla değiştirmeye çalışmanın ne kadar zor olduğunun da altını çizdi.