Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Gambiya'nın Arakanlı Müslümanlara (Rohingya) yönelik eylemler nedeniyle Myanmar aleyhine açtığı soykırım davasında nihai kararını yarın açıklayacak. Henüz verilmemiş olan kararı Divan Başkanı Japon yargıç Yuji Iwasawa, 19 Kasım'da TSİ 12.00'de Lahey'deki Barış Sarayı'nda okumaya başlayacak.
Bir devlet ilk kez soykırımdan sorumlu tutulabilir
UAD bugüne kadar hiçbir devleti doğrudan soykırım işlemekten sorumlu tutmadı. Divan, Bosna Hersek-Sırbistan davasında Srebrenitsa katliamını soykırım olarak tanımlamış ancak bunu Sırbistan'a atfetmeyip ülkeyi yalnızca soykırımı önleme ve cezalandırma yükümlülüğünü ihlalden sorumlu bulmuştu. Hırvatistan-Sırbistan davasında ise iki tarafın soykırım iddiası da reddedilmişti. Bu nedenle Myanmar'ın bir devlet olarak sorumlu tutulma ihtimali, kararı tarihi kılabilecek en önemli unsur olarak görülüyor. Divan soykırım iddiasını reddetse bile Myanmar'ın önleme yükümlülüğünü ya da 2020'de verilen geçici tedbirleri ihlal ettiğine hükmedebilir.

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Dr. Abdurrahman Erol, davanın düğüm noktasının soykırım kastının nasıl ispat edileceği olduğunu ve kararın Güney Afrika'nın İsrail aleyhine açtığı davada da yakından izleneceğini söyledi. Erol, UAD'nin 2007'deki kararında kastın bir davranış örüntüsünden çıkarılabilmesi için bunun "tek makul çıkarım" olması şartını getirerek ispat eşiğini çok yükselttiğini hatırlattı.
2017'deki "temizleme operasyonları"
Myanmar ordusunun Ağustos 2017'de Arakan eyaletinin kuzeyinde başlattığı operasyonlardaki katliamlar, tecavüzler ve köy yakmaları yüz binlerce Arakanlı Müslümanı Bangladeş'e sığınmaya zorladı. Gambiya 2019'da davayı açtığında, suç bölgesiyle doğrudan bağı olmayan bir devlet ilk kez yalnızca Soykırım Sözleşmesi'ne taraf olmasına dayanarak dava açmış oldu. Gambiya; faillerin yargılanmasını, güvenli dönüşü, mülklerin iadesini, Rohingya kimliğinin tanınmasını ve tazminat talep ediyor. Myanmar ise suçlamayı reddederek operasyonların Arakan Rohingya Kurtuluş Ordusu'nun (ARSA) saldırılarına karşı yürütülen "terörle mücadele" olduğunu savunuyor.
Fotoğraflar: AA, The Hindu.