Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, cuma günü Pekin'de düzenlediği olağan basın toplantısında Japonya Başbakanı Sanae Takaiçi'nin Şenjen'deki APEC zirvesinin ardından yaptığı açıklamayla ilgili soruyu yanıtladı. Takaiçi perşembe günü gazetecilere, Japon hükümetinin Tayvan konusundaki temel tutumunun 1972 Japonya-Çin Ortak Bildirisi'nde yazıldığı gibi olduğunu ve bu tutumda “hiçbir değişiklik olmadığını” söylemişti.
Guo, iki ülke arasındaki dört siyasi belgeye uymanın Japonya'nın yerine getirmesi gereken siyasi bir sorumluluk ve hukuki bir yükümlülük olduğunu belirtti. Bunun yalnızca açıklamalarda değil, eylemlerde de görülmesi gerektiğini vurgulayan sözcü, “Japonya için şu anda acil olan, Tayvan meselesindeki yanlış söz ve eylemlerini bir an önce düzeltmektir. Önemli olan tarih meselelerinde doğru tutum almak, esas olan ise Çin'e gerçekten nesnel ve akılcı bir gözle bakmaktır” dedi.
Gerilim bir yıl önceki sözlerle başladı
İki ülke arasındaki kriz, Takaiçi'nin Kasım 2025'te parlamentoda Çin'in Tayvan'a saldırısının Japonya'nın varlığını tehdit edebileceğini ve askeri karşılık doğurabileceğini söylemesiyle başladı. Reuters'a göre Japonya'nın en büyük ticaret ortağı olan Çin, bunun ardından otomobilden çiplere kadar pek çok alanda kullanılan kritik minerallerin Japonya'ya ihracatını kısıtladı. Takaiçi perşembe günkü basın toplantısında Japonya'nın Tayvan'daki olası bir çatışmaya müdahale edip etmeyeceği sorusunu ise “varsayımsal” bularak yanıtlamadı.

1972 Ortak Bildirisi'yle Japonya, Çin Halk Cumhuriyeti'ni Çin'in tek meşru hükümeti olarak tanımış ve Pekin'in Tayvan'ı topraklarının ayrılmaz parçası sayan tutumunu “tamamen anladığını ve saygı duyduğunu” bildirmişti.
Şenjen'de mesafeli karşılama
Takaiçi, zirve için çarşamba günü Şenjen'e geldi. Reuters'ın aktardığına göre ABD Başkanı Donald Trump'ı Şi Cinping bizzat karşılarken Takaiçi ile Çin Dışişleri Bakanlığından bir yetkili tokalaştı. Şi ve Takaiçi, karşılama yemeğinde ve perşembe günü el sıkıştı ancak baş başa görüşme yapmadı.

Japonya Kabine Genel Sekreteri Minoru Kihara ise “soğuk karşılama” yorumlarını kabul etmedi ve ev sahibinin Takaiçi'ye diğer liderlere olduğu gibi olağan nezaketi gösterdiğini söyledi. Çin Dışişleri Bakanlığı da aynı soruya, ev sahibi olarak tüm katılımcılar için uluslararası teamüllere uygun protokol düzenlemesi yapıldığı yanıtını vermişti.