Çin, Japonya ile yaşadığı anlaşmazlığı daha da tırmandırarak 20 Japon kuruluşu, çift kullanımlı (sivil ve askeri) mallara erişimini engelleyen ihracat kısıtlama listesine ekledi. Pekin yönetimi, adımın ulusal güvenliği korumayı ve uluslararası yayılmayı önleme yükümlülüklerine uymayı hedeflediğini açıkladı.
Çin Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada, kara listeye alınan kuruluşların "Japonya’nın askeri kapasitesini artırmaya katkıda bulunduğu" belirtildi. Kısıtlamaların "ulusal güvenlik ve çıkarları korumak" ve "özellikle yayılmanın önlenmesi alanındaki uluslararası taahhütlere uymak" amacı taşıdığı vurgulandı.
Karar, Pekin ile Tokyo arasındaki gerilimin tırmandığı bir döneme denk geldi. Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, geçen yıl kasım ayında Çin’in, Pekin’in kendi toprağı saydığı Tayvan’a saldırması halinde Japonya’nın askeri müdahalede bulunabileceğini ima etmişti.
Takaichi’nin göreve gelmesinden bu yana Japonya, ABD’nin de desteğiyle daha proaktif bir savunma yaklaşımı benimsedi. Askeri harcamaları artıran Tokyo, Filipinler gibi bölgesel müttefiklerle güvenlik ortaklıklarını güçlendirerek Çin’in artan askeri kapasitesine karşı denge oluşturmaya çalışıyor.
Çin Ticaret Bakanlığı Sözcüsü ayrı bir açıklamasında, "Çin’in kararı tamamen gerekçelidir" ifadesini kullandı. Sözcü, kısıtlamaların iki ülke arasındaki normal ekonomik ve ticari alışverişi etkilemeyeceğini savunurken, Tokyo’yu "son dönemde yanlış bir yola girmekle" suçladı.
Hedef alınan kuruluşlar arasında Japon savunma sektörüne tedarik sağlayan teknoloji şirketleri ve uzmanlaşmış birimler yer alıyor. Listenin başında "Mitsubishi Heavy Industries" (MHI) grubu ile Japonya Savunma Bakanlığı’na bağlı bir araştırma merkezi olan Ulusal Savunma Araştırmaları Enstitüsü bulunuyor.
Bu adım, Pekin’in ocak ayı başından bu yana Japonya’ya yönelik çift kullanımlı ürün ihracatına getirdiği kısıtlamaları genişletiyor. Japon basınında daha önce çıkan haberlerde Çin’in nadir toprak elementleri sevkiyatına da sınırlama getirdiği bildirilmişti.
Çin, füze güdüm sistemleri ve lazer cihazları gibi ileri teknolojilerin üretiminde kullanılan nadir toprak elementlerinin üretimi ve ihracatında neredeyse tam bir hakimiyete sahip. Japonya ise bu minerallere olan ihtiyacının yaklaşık yüzde 70’ini Çin’den karşılıyor.
Pekin aynı gün 20 Japon kuruluşu daha "izleme listesine" ekledi. Bu liste, Çinli ihracatçıların söz konusu alıcılara çift kullanımlı ürün göndermeden önce daha sıkı risk değerlendirmesi ve güvence talep etmesini zorunlu kılıyor.
Japon hükümeti ise Çin’in yaptırım kararına sert tepki gösterdi. Japonya Hükümet Sözcüsü Minoru Kihara, "Hükümetimiz güçlü bir protesto iletti ve bu tedbirlerin iptal edilmesini talep etti. Bu adımların sonuçlarını dikkatle inceleyecek ve gerekli adımları atacağız" dedi.
Çin’in son hamlesi, özellikle Tayvan ve ileri sanayi tedarik zincirleri bağlamında ticaret, teknoloji ve bölgesel güvenlik dosyalarının iç içe geçtiği Doğu Asya’nın en büyük iki ekonomisi arasındaki gerginliğin süreceğine işaret ediyor.