Fransa, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarında hesap açmasını yasaklayan düzenlemeyi 21 Temmuz'da iki mecliste de kabul etti. Düzenleme, yürürlüğe girmeden önce Anayasa Konseyinin denetiminden geçecek.
Metne göre 15 yaşını doldurmamış çocuklar 1 Eylül 2026'dan itibaren yeni sosyal medya hesabı açamayacak. Mevcut hesapların tasfiye sürecinin ise 1 Ocak 2027'ye kadar tamamlanması planlanıyor.
Düzenlemenin kapsamı
Yasak kapsamında TikTok, Instagram, Facebook, Snapchat, X ve Reddit'in yanı sıra oyun hizmetlerine entegre edilen sosyal ağ işlevlerinin de bulunması öngörülüyor. Eğitim ve bilimsel başvuru kaynakları kapsam dışında tutuluyor.
Kanun, hangi platformların kapsama girdiğini tek tek sıralamak yerine 2004 tarihli kanunun 6. Maddesindeki genel tanıma atıf yapıyor. Bu nedenle sosyal özellikleri başka ürünlerin içine yerleştirilen melez hizmetlerin nasıl sınıflandırılacağı açık bir tartışma alanı olarak kalıyor.
Fransa'da ilkokul ve ortaokullarda uygulanan cep telefonu yasağının da 2026-2027 öğretim yılından itibaren liseleri kapsayacak şekilde genişletilmesi planlanıyor. 2024 tarihli bir araştırmada Fransızların yüzde 73'ü 15 yaş altına sosyal medya yasağını destekledi.
Yaş doğrulama hükümleri metinden çıkarıldı
Milletvekili Laure Miller'ın Kasım 2025'te sunduğu ilk taslak, platformların düzenleyici kurum Arcom tarafından belirlenen teknik kılavuzlara uygun yaş doğrulama yöntemleri kullanmasını öngörüyordu. Taslakta kurallara uymayan platformlara küresel cirolarının yüzde 3'üne kadar para cezası verilmesi ve çocuklar için zararlı kabul edilen platformların bir listede toplanması da yer alıyordu.
Önceki taslakta 18 yaş altındaki tüm kullanıcıların 22. 00-08. 00 saatleri arasında platformlara erişiminin engellenmesi de planlanmıştı. Avrupa Komisyonu, 6 Temmuz tarihli gerekçeli görüşünde 15 yaş sınırına veya yaş doğrulama yükümlülüğüne doğrudan itiraz etmedi; eleştiriler, ulusal denetim düzeninin Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki uyumlu denetim çerçevesiyle çakışması üzerinde yoğunlaştı.
Yasama sürecinin ardından platform listesi uygulamasından vazgeçildi ve Arcom'a denetim yetkisi veren hükümler metinden çıkarıldı. Böylece kanun, 15 yaş altındaki kişilerin hesap sahibi olamayacağını belirtmesine rağmen platformların yaş tespitini hangi yöntemle yapacağını ve mevcut hesapları nasıl belirleyip askıya alacağını açıklamayan bir yapıya dönüştü.
Fransa'da faaliyet gösteren büyük platformların çoğunun başka Avrupa Birliği ülkelerinde yerleşik olması da menşe ülke ilkesini gündeme getiriyor. Dijital İşlerden Sorumlu Bakan Anne Le Henanff, yaş doğrulama araçlarının mevcut ve etkili olduğunu savunurken düzenlemenin uygulanmasında Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki yaptırım mekanizmaları önem taşıyor.
Avustralya deneyimi tartışmayı besliyor
Avustralya'da sosyal medya yasağı öncesinde çocukların yaklaşık yüzde 86'sı en az bir kısıtlı platformu kullanıyordu. Bu oran uygulamadan üç ay sonra yüzde 81'in üzerinde kaldı; günlük kullanım yüzde 60'tan yüzde 58'e, hesap sahipliği ise yüzde 52,4'ten yüzde 42,1'e geriledi.
Çocukların yarısı platformların kendilerinden yaş doğrulaması istemediğini, yüzde 7,4'ü ise sanal özel ağ kullandığını belirtti. Avustralya'da düzenleyici kurumun ve 49,5 milyon Avustralya doları tutarında ceza tavanının bulunmasına rağmen mevcut hesapların önemli bölümünün tespit edilip kapatılmaması, Fransa'daki uygulama tartışmasının temel başlıklarından biri oldu.
Avrupa'da yaş sınırı arayışı
Danimarka 15 yaş, Yunanistan 2027'den itibaren 15 yaş, Avusturya 14 yaş, İspanya ve Slovenya ise 16 yaş sınırını gündemine aldı. Bu ülkelerdeki çalışmaların Avustralya'daki sonuçlar ve Avrupa Komisyonunun yaş doğrulama altyapısına yönelik hazırlıklarıyla aynı dönemde ilerlediği değerlendiriliyor.
Türkiye'de de Türkiye Büyük Millet Meclisinin 22 Nisan 2026'da kabul ettiği düzenlemeyle benzer yönde bir adım atıldığı ve yaptırımların baştan tanımlandığı aktarılıyor. Avrupa Komisyonunun 2026 sonuna kadar yaygınlaştırmayı hedeflediği yaş doğrulama altyapısı devreye girmeden Fransa'daki yasağın ne ölçüde uygulanabileceği belirsizliğini koruyor.
