Paraguay Devlet Başkanı Peña özür dileyerek istifa etti, Kongre kararı askıda kaldı

Ueno Bank'ın çöküşüyle köşeye sıkışan ve kendi partisinin desteğini de yitiren Paraguay Devlet Başkanı Santiago Peña, video mesajla istifasını açıklayıp halkından özür diledi. Temsilciler Meclisi dakikalar sonra azil suçlamalarını oybirliğiyle Senato'ya gönderdi; istifayı görüşen Kongre ortak oturumu ise yeter sayı kalmayınca karar alamadan dağıldı.

Güney Amerika ülkesi Paraguay'da dijital banka Ueno Bank'ın çöküşüyle başlayan kriz, Devlet Başkanı Santiago Peña'yı koltuğundan etti. Peña, Perşembe günü yerel saatle 13.00'ü biraz geçe X hesabından paylaştığı video mesajla görevinden istifa ettiğini duyurdu. Açıklama, Temsilciler Meclisi'nin kendisi hakkındaki azil talebini görüştüğü saatlerde geldi.

Muhafazakâr ekonomist Peña mesajında halkından özür diledi: “Bir an olsun halkımızı yüzüstü bıraktıysam özür dilemek istiyorum. Bana duyulan güveni boşa çıkarmak gibi bir niyetim asla olmadı.” AP'nin değerlendirmesine göre Peña pişmanlık bildirse de bankacılık krizinin sorumluluğunu üstlenmedi. Peña, geçen ay Ueno hakkındaki uyarıları kamuoyunu tedirgin eden bir “karalama kampanyası” olarak nitelendirmişti.

Videoda Peña'nın devlet başkanlığı konutu Mburuvicha Róga'da kaydettiği 2 dakika 20 saniyelik ulusa sesleniş konuşmasının tamamı yer alıyor. Arkasında Paraguay bayrağı ve hükümet sarayı Palacio de López'in fotoğrafı bulunan Peña, “Bugün hayatımın en zor anlarından birinde size sesleniyorum” diye söze başlıyor ve “Tarih, bugün yaşadığımız olayları yargılayacak ve gerçek boyutuna oturtacaktır” diyor. Ardından kararını açıklıyor: “Devlet Başkanlığı görevimden istifa etme kararı aldım. Bunu ülkemizin istikrarını, toplumsal barışı ve demokratik kurumlarımızı koruma gerekliliğini düşünerek yapıyorum.” Konuşmasını ise “Hiçbir makam Cumhuriyet'in istikrarından daha önemli değildir. Hiç kimse Paraguay'ın üstünde değildir” sözleriyle bitiriyor.

Cartes desteği çekince oylar da gitti

Peña'nın düşüşünde belirleyici olan, 2008-2012 dönemi dışında yaklaşık 70 yıldır iktidarda olan Colorado Partisi'nin ona sırtını dönmesi oldu. Parti Genel Başkanı ve eski Devlet Başkanı Horacio Cartes, Meclis oturumundan hemen önce yaptığı açıklamada “Colorado Partisi olarak kamunun, özel sektörün ve emeklilerin fonlarının gasbedilmesinin yanında yer almayacağız” diyerek azil sürecine destek verdiklerini duyurdu.

İstifa mektubunu Senato'ya götüren İçişleri Bakanı Enrique Riera, Última Hora gazetesine Peña'nın “kırgın ve üzgün” olduğunu söyledi. Riera, Cartes ve Kongre Başkanı Basilio Núñez tavrını açıkladığında Peña'nın yeterli oyu olmadığını gördüğünü ve kararın Perşembe sabahı alındığını aktardı. İstifadan dakikalar sonra Temsilciler Meclisi azil suçlamalarını 78'e karşı sıfır oyla kabul ederek dosyayı Senato'ya gönderdi. Suçlamalar arasında çıkar çatışması, emeklilik fonlarının kötüye kullanılması ve kurumsal denetimin engellenmesi yer alıyor.

Asunción'daki hükümet sarayı Palacio de López

İstifa mı, azil mi?

İstifanın geçerli olması için Kongre'nin onayı gerekiyor. Yerel saatle 15.30'da toplanan Kongre ortak oturumunda muhalefet, istifanın kabulüne karşı çıktı. Paraguay Anayasası'na göre azil yargılamasında suçlu bulunmayan eski devlet başkanları ömür boyu senatör oluyor. Muhalefet sözcüsü Senatör Líder Amarilla, bu nedenle “İstifayı kabul etmek cezasızlıktır, çünkü dokunulmazlık kazanacak” dedi.

Última Hora ve Hoy gazetelerinin haberine göre oylama sırasında çoğunluğu Colorado Partili milletvekillerinin salonu terk etmesiyle oturumda yeter sayı kalmadı ve Kongre Başkanı Núñez oturumu kapattı. Böylece istifa hakkında karar çıkmadı, azil süreci de devam ediyor. Daha önce açıklanan takvime göre Devlet Başkan Yardımcısı Pedro Alliana'nın yerel saatle 18.00'de yemin ederek görevi devralması bekleniyordu. Haberin yazıldığı saatlerde Alliana henüz yemin etmemişti ve Kongre'nin istifayı ne zaman yeniden ele alacağı belli değildi.

Asunción'daki Paraguay Ulusal Kongresi binası

Temsilciler Meclisi'ndeki Colorado çoğunluğu aynı gün Alliana hakkındaki azil talebini 30'a karşı 48 oyla rafa kaldırdı. Başsavcılık ise Peña, Alliana, eski Ekonomi Bakanı Carlos Fernández Valdovinos ile Merkez Bankası ve Sosyal Güvenlik Enstitüsü (IPS) yöneticilerinin de aralarında bulunduğu 39 kişi hakkındaki suç duyuruları için soruşturma başlattı.

3 milyon kişinin parası dondu

Krizin merkezindeki Ueno Bank, yaklaşık 6,1 milyon nüfuslu ülkede 2,9 milyon müşteriye ulaşmıştı. Bankada IPS'nin yaklaşık 355 milyon dolarlık emeklilik fonu dahil 800 milyon dolar civarında kamu parası bulunuyordu. Merkez Bankası, sermaye yeterliliği yasal sınırın yarısının altına düşen bankaya 3 Kasım'da el koydu. Kurucu Miguel Vázquez dahil sekiz üst düzey yönetici gözaltına alındı. Yerel basına göre Peña, 2025'e kadar bankanın çatı şirketi Ueno Holding'de hissedardı.

Başkent Asunción'da üç gündür süren protestolarda göstericiler “Paramızı geri verin” pankartları taşıdı, polis biber gazı ve plastik mermiyle müdahale etti. Bölgeden de tepkiler geldi. Kolombiya'nın eski Devlet Başkanı Gustavo Petro, istifayı “Latin Amerika'da düşen ilk aşırı sağcı devlet başkanı” sözleriyle yorumladı. Panama Devlet Başkanı José Raúl Mulino ise Peña'nın ülkesine “derin bir sevgi” beslediğini bildiğini söyledi.

Video: Santiago Peña / X. Fotoğraflar: Clash Report, Wikimedia Commons

Paraguay Devlet Başkanı Peña özür dileyerek istifa etti, Kongre kararı askıda kaldı