Türkiye’de bu yaz sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi beklenirken, meteorolojik kaynaklı doğal afet risklerinin de artabileceği belirtiliyor. Prof. Dr. Orhan Şen, özellikle süper hücre olarak bilinen kuvvetli fırtına bulutlarının daha sık görülebileceği uyarısında bulundu.
Meteorolojik kaynaklı doğal afetler artabilir
Prof. Dr. Orhan Şen, bu yıl hava koşullarının oluşturduğu doğal afetlerin geçen yıllara göre daha fazla görülebileceğini söyledi. Şen, sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte yerel ve ani gelişen hava olaylarının da etkisini artırabileceğini vurguladı.
Şen, bu sezon hava şartlarının ve meteorolojik parametrelerin tetiklediği olayların daha sık yaşanacakmış gibi göründüğünü ifade etti. Özellikle kısa sürede etkili olan sağanaklar, dolu, kuvvetli rüzgâr ve yıldırımın risk oluşturduğunu anlattı.
Süper hücre nasıl oluşuyor?
Şen, halk arasında süper hücre olarak bilinen yapının aslında çok güçlü bir kümülonimbus bulutu olduğunu söyledi. Bu bulutların gök gürültüsü, yıldırım ve ani yağışlarla birlikte ortaya çıktığını belirtti.
Uzman isme göre süper hücrelerin ayırt edici yönü, içlerindeki çok güçlü düşey hava hareketleri. Yağmur damlaları bulut içindeki kuvvetli akımlarla yukarı taşınıyor, sıfır derece seviyesinin üzerine çıktığında donuyor ve yeniden aşağı inerken katman katman büyüyerek doluya dönüşüyor.
Şen, bu döngünün tekrar etmesiyle dolu tanelerinin ceviz büyüklüğüne, hatta bazı durumlarda elma büyüklüğüne ulaşabildiğini anlattı. Bu nedenle süper hücrelerin en tehlikeli sonuçlarından birinin büyük dolu yağışı olduğunu kaydetti.
Yerel ve ani etki gösteriyor
Prof. Dr. Şen, süper hücrelerin geniş alanları kapsayan klasik yağış sistemlerinden farklı olduğunu da vurguladı. Ona göre bu oluşumlar büyük bir bölgesel sistem şeklinde değil, tek bir noktada ve çevresel koşullara bağlı olarak gelişiyor.
Şen, bu bulutların bulunduğu bölgedeki topografya ve yer seviyesindeki sıcaklığın belirleyici olduğunu söyledi. Bu yüzden olayın etkisi, kimi zaman çok dar bir alanda bir anda ortaya çıkabiliyor.
İlkbahar ve yaz başında daha sık görülüyor
Şen, bu tür bulutların özellikle ilkbahar ve yazın başlarında daha sık ortaya çıktığını belirtti. Son örneklerden birinin Niğde’de yaşandığını hatırlatan Şen, olay sırasında tek bir bulutun aniden geldiğini ve dolu ile birlikte yoğun yağış bıraktığını söyledi.
Şen’in aktardığına göre söz konusu olayda bir vatandaş yaşamını yitirdi, dört kişi de yaralandı. Uzman isim, bu tip gelişmelerin ne kadar ani ve yıkıcı olabileceğine dikkat çekti.
Nem ve sıcaklık belirleyici oluyor
Şen, süper hücre oluşumunda iki ana faktörün nem ve sıcaklık olduğunu ifade etti. Sıcaklık arttıkça bu tür sistemlerin oluşma ihtimalinin yükseldiğini, denizden gelen nemli havanın da etkiyi güçlendirdiğini söyledi.
Yüksek sıcaklık, fazla nem ve denizden gelen nemli hava birleştiğinde bulutların çok daha kuvvetli hale geldiğini belirten Şen, bu durumda yerel ölçekte çok şiddetli yağışların görülebileceğini anlattı.
Risk İç Ege, İç Anadolu ve Karadeniz’de artabilir
Bu yıl sıcaklıkların daha yüksek seyretmesinin beklendiğini söyleyen Şen, riskin bazı bölgelerde daha fazla olacağını dile getirdi. İç Ege, İç Anadolu ve Karadeniz Bölgesi, özellikle de Orta ve Batı Karadeniz, bu tür tek hücreli bulutların etkisini daha sık görebilecek alanlar arasında sayıldı.
Şen, süper hücrelerin tam olarak hangi noktada oluşacağının günler öncesinden öngörülmesinin zor olduğunu belirtti. Bu nedenle meteorolojik uyarıların dikkatle takip edilmesi gerektiğini söyledi.
Uzmanlardan uyarı: Resmi duyurular izlenmeli
Uzmanlar, yaz aylarında sıcaklıkların artmasıyla birlikte yerel, ani ve şiddetli yağışların da çoğalabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle dolu, yıldırım, kuvvetli rüzgâr ve kısa sürede etkili olan sağanaklar nedeniyle vatandaşların resmi meteorolojik uyarıları düzenli takip etmesi öneriliyor.
